Πάνω από 16 ώρες χωρίς φαγητό: Τι κερδίζει το σώμα σου

Έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε την πείνα σαν κάτι που πρέπει να διορθώσουμε άμεσα. Ένα γεύμα, ένα σνακ, κάτι μικρό “για να κρατηθούμε”. Όμως το σώμα μας είναι σχεδιασμένο να μπορεί να διαχειρίζεται και τα διαστήματα χωρίς τροφή.

Όταν περάσουν αρκετές ώρες από το τελευταίο γεύμα, ο οργανισμός αρχίζει σταδιακά να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο παίρνει την ενέργεια που χρειάζεται. Τα αποθέματα γλυκόζης μειώνονται, η χρήση του αποθηκευμένου λίπους αυξάνεται και ενεργοποιούνται μια σειρά από μεταβολικές διαδικασίες που δεν βρίσκονται στον ίδιο βαθμό στο προσκήνιο όταν τρώμε συνεχώς μέσα στη μέρα.

Δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερες ώρες μένεις νηστικός τόσο καλύτερα. Σημαίνει όμως ότι ένα μεγαλύτερο διάστημα χωρίς φαγητό δεν είναι απαραίτητα κάτι αρνητικό για έναν υγιή οργανισμό.

Στην αρχή, το σώμα χρησιμοποιεί αυτό που έχει διαθέσιμο

Μετά το τελευταίο γεύμα, το σώμα συνεχίζει κανονικά να χρησιμοποιεί την ενέργεια που έχει στη διάθεσή του. Η γλυκόζη αποτελεί βασικό καύσιμο και η ινσουλίνη βοηθά στη διαχείριση των διαθέσιμων θρεπτικών συστατικών.

Όσο περνούν οι ώρες χωρίς νέο φαγητό, όμως, τα επίπεδα ινσουλίνης σταδιακά μειώνονται. Αυτό επιτρέπει στον οργανισμό να στραφεί περισσότερο στα αποθηκευμένα ενεργειακά αποθέματα.

Με απλά λόγια, το σώμα αρχίζει να γίνεται πιο «ευέλικτο» ως προς το καύσιμο που χρησιμοποιεί.

Περισσότερη χρήση λίπους για ενέργεια

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα που συμβαίνουν όσο παρατείνεται η αποχή από το φαγητό είναι η αυξημένη κινητοποίηση του αποθηκευμένου λίπους.

Όταν δεν υπάρχει συνεχής παροχή ενέργειας από ένα γεύμα, ο οργανισμός μπορεί να αξιοποιήσει περισσότερο τα λιπαρά οξέα που είναι αποθηκευμένα στον λιπώδη ιστό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μέσα σε λίγες ώρες “καίγεται” ξαφνικά μεγάλη ποσότητα λίπους ή ότι η νηστεία αποτελεί μαγικό τρόπο απώλειας βάρους. Είναι όμως μια φυσιολογική μεταβολική προσαρμογή που δείχνει την ικανότητα του σώματος να αλλάζει πηγή ενέργειας.

Και τι γίνεται όταν οι ώρες περνούν;

Όσο παρατείνεται η περίοδος χωρίς φαγητό, ο οργανισμός συνεχίζει να προσαρμόζεται. Η παραγωγή κετονών αυξάνεται σταδιακά και αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πηγή ενέργειας, μεταξύ άλλων και από τον εγκέφαλο.

Είναι ένας διαφορετικός τρόπος λειτουργίας από αυτόν που επικρατεί αμέσως μετά από ένα γεύμα.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η περιοδική αποχή από το φαγητό έχει μελετηθεί τόσο πολύ τα τελευταία χρόνια: όχι επειδή το σώμα «καθαρίζει», αλλά επειδή η αλλαγή στη διαθεσιμότητα ενέργειας επηρεάζει μια σειρά από μεταβολικές διαδικασίες.

Ένα μικρό “διάλειμμα” για τον μεταβολισμό

Υπάρχει επίσης μια ενδιαφέρουσα πλευρά που συχνά χάνεται στη συζήτηση γύρω από τη νηστεία.

Όταν τρώμε, ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση επεξεργασίας και αποθήκευσης των θρεπτικών συστατικών. Όταν για αρκετές ώρες δεν προσλαμβάνουμε τροφή, αλλάζει το ορμονικό και μεταβολικό περιβάλλον.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το σώμα σταματά να δουλεύει. Το αντίθετο: συνεχίζει να ρυθμίζει την ενέργεια, να διατηρεί σταθερό το σάκχαρο και να προσαρμόζει τις λειτουργίες του στις νέες συνθήκες.

Είναι λοιπόν καλό να μένεις 16 ώρες χωρίς φαγητό;

Για αρκετούς υγιείς ενήλικες, ένα τέτοιο χρονικό διάστημα μπορεί να αποτελεί μέρος ενός φυσιολογικού διατροφικού μοτίβου και να συνδέεται με ορισμένες μεταβολικές προσαρμογές.

Αυτό όμως, δεν σημαίνει ότι οι 16 ώρες είναι ένας “μαγικός αριθμός”, ούτε ότι όλοι χρειάζεται να εφαρμόζουν νηστεία. Η συνολική ποιότητα της διατροφής, η επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, ο ύπνος και η σωματική δραστηριότητα παραμένουν πολύ σημαντικότερα για τη γενική υγεία.

Και φυσικά, η παρατεταμένη αποχή από το φαγητό δεν είναι κατάλληλη για όλους, ειδικά για άτομα με συγκεκριμένα προβλήματα υγείας, εγκύους, παιδιά ή ανθρώπους που λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν το σάκχαρο.

Το ενδιαφέρον με τις ώρες χωρίς φαγητό δεν βρίσκεται στο ότι το σώμα «μένει νηστικό», αλλά στο ότι προσαρμόζεται.

Από τη χρήση της διαθέσιμης γλυκόζης περνά σταδιακά σε μεγαλύτερη αξιοποίηση των αποθηκευμένων ενεργειακών αποθεμάτων και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τα καύσιμά του.

Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να φοβόμαστε κάθε διάστημα πείνας. Το σώμα μας έχει μηχανισμούς που του επιτρέπουν να προσαρμόζεται, αρκεί, φυσικά, η συνολική διατροφή και ο τρόπος ζωής να είναι ισορροπημένα.