Η ευφορία του δρομέα: Είναι αληθινό το runner’s high;

Έχεις βγει για τρέξιμο χωρίς ιδιαίτερη όρεξη. Στην αρχή μετράς τα λεπτά, στη μέση της διαδρομής σκέφτεσαι πόσο δρόμο έχεις ακόμη και, όταν τελειώνεις, κάτι αλλάζει: αισθάνεσαι πιο ανάλαφρος, πιο ήρεμος ή απλώς σε καλύτερη διάθεση.

Αυτή η αίσθηση έχει όνομα: runner’s high. Δεν εμφανίζεται σε όλους ούτε σε κάθε προπόνηση. Όταν, όμως, συμβαίνει, μπορεί να κάνει το τρέξιμο να μοιάζει με κάτι περισσότερο από μια σωματική προσπάθεια.

Τι είναι το runner’s high;

Ο όρος περιγράφει μια ευχάριστη ψυχική κατάσταση που μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια ή μετά από παρατεταμένη αερόβια άσκηση. Για κάποιους είναι μια σύντομη αίσθηση ευφορίας. Για άλλους, περισσότερο μια ηρεμία, λιγότερη ένταση ή η αίσθηση ότι το μυαλό έχει «καθαρίσει».

Για χρόνια, η εξήγηση στρεφόταν κυρίως στις ενδορφίνες, ουσίες που παράγει ο οργανισμός και συνδέονται, μεταξύ άλλων, με τη ρύθμιση του πόνου. Η νεότερη έρευνα εξετάζει και έναν άλλο μηχανισμό: τα ενδοκανναβινοειδή, ουσίες που παράγει φυσικά το σώμα και συμμετέχουν στη ρύθμιση της διάθεσης και του στρες.

Δεν πρόκειται για ουσίες που προέρχονται από την κάνναβη. Είναι μέρος του δικού μας ενδοκανναβινοειδούς συστήματος, το οποίο ενεργοποιείται και σε άλλες φυσιολογικές λειτουργίες.

Δεν είναι μόνο οι ενδορφίνες

Μια μελέτη του 2021, που δημοσιεύτηκε στο Psychoneuroendocrinology, εξέτασε 63 συμμετέχοντες μετά από 45 λεπτά τρεξίματος σε μέτρια ένταση ή περπατήματος. Μετά το τρέξιμο, οι συμμετέχοντες ανέφεραν περισσότερη ευφορία και λιγότερο άγχος, ενώ αυξήθηκαν και τα επίπεδα δύο ενδοκανναβινοειδών στο αίμα.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης ναλτρεξόνη, μια ουσία που μπλοκάρει τους υποδοχείς των οπιοειδών, στους οποίους δρουν και οι ενδορφίνες. Η ευχάριστη διάθεση και η μείωση του άγχους μετά το τρέξιμο παρέμειναν.

Το εύρημα υποδεικνύει ότι οι ενδορφίνες δεν είναι απαραίτητες για αυτές τις συγκεκριμένες επιδράσεις και ότι τα ενδοκανναβινοειδή μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι λύθηκε οριστικά το μυστήριο. Μια ανασκόπηση της διαθέσιμης έρευνας, που δημοσιεύτηκε το 2023, κατέληξε ότι τα ενδοκανναβινοειδή αυξάνονται συχνά μετά την αερόβια άσκηση, αλλά η άμεση σύνδεσή τους με το runner’s high στους ανθρώπους δεν έχει αποδειχθεί πλήρως. Με άλλα λόγια, έχουμε ισχυρές ενδείξεις, όχι μια τελική, μοναδική εξήγηση.

Το νιώθουν όλοι;

Όχι απαραίτητα. Το runner’s high δεν είναι υποχρεωτικό “μπόνους” κάθε προπόνησης, ούτε χρειάζεται να το βιώσεις για να έχει αξία το τρέξιμο.

Μια μικρή μελέτη του 2024 παρακολούθησε 16 υγιείς δρομείς πριν και μετά από ένα υπαίθριο τρέξιμο διάρκειας 60 λεπτών. Κατά μέσο όρο, η διάθεση και τα επίπεδα ενδοκανναβινοειδών αυξήθηκαν μετά την άσκηση. Ωστόσο, οι ατομικές διαφορές ήταν σημαντικές και το μικρό δείγμα δεν επιτρέπει να βγάλουμε συμπεράσματα για όλους τους δρομείς.

Επίσης, η ευχάριστη επίδραση δεν χρειάζεται να είναι θεαματική. Μπορεί να είναι απλώς ότι νιώθεις λιγότερο στρεσαρισμένος, έχεις καλύτερη διάθεση ή χαίρεσαι που έκανες κάτι καλό για τον εαυτό σου.

Πρέπει να τρέξεις πολλή ώρα για να το νιώσεις;

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη διάρκεια ή ένταση που να εγγυάται το runner’s high. Σε εργαστηριακές μελέτες έχουν παρατηρηθεί αλλαγές στη διάθεση και στα ενδοκανναβινοειδή μετά από αερόβια άσκηση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει μια μαγική χρονική στιγμή στην οποία ενεργοποιείται το συναίσθημα.

Γι’ αυτό δεν χρειάζεται να πιέσεις τον εαυτό σου να τρέξει περισσότερο ή πιο γρήγορα κυνηγώντας την ευφορία. Η ένταση που μπορείς να διατηρήσεις με άνεση, η συνέπεια και το να προσαρμόζεις την προπόνηση στη φυσική σου κατάσταση έχουν μεγαλύτερη σημασία από το να προσπαθείς να αναπαράγεις μια συγκεκριμένη αίσθηση.

Κι αν δεν το έχεις νιώσει ποτέ;

Δεν σημαίνει ότι κάνεις κάτι λάθος, ούτε ότι το τρέξιμο δεν σου προσφέρει οφέλη. Η διάθεση μετά την άσκηση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: την κούραση, τον ύπνο, το άγχος της ημέρας, την ένταση της προπόνησης και τις προσωπικές διαφορές.

Ίσως, τελικά, το runner’s high να μην είναι πάντα εκείνη η κινηματογραφική ευφορία που περιγράφουν οι δρομείς. Μπορεί να είναι κάτι πιο ήσυχο: να επιστρέφεις σπίτι με το κεφάλι λίγο πιο καθαρό και να σκέφτεσαι ότι, παρά την κούραση, άξιζε να βγεις.

Και αυτό από μόνο του είναι ένας καλός λόγος να ξαναφορέσεις τα αθλητικά σου.