Έρευνα έδειξε ότι η ρύπανση του αέρα επηρεάζει τις επιδόσεις στον Μαραθώνιο – Ποιοι βάλλονται περισσότερο
Νέα μεγάλη μελέτη σε περισσότερες από 2,7 εκατομμύρια επιδόσεις στους έξι World Marathon Majors συνδέει τα υψηλότερα επίπεδα διοξειδίου του αζώτου την ημέρα του αγώνα με πιο αργούς χρόνους τερματισμού, με τη συσχέτιση να είναι εντονότερη στους ερασιτέχνες δρομείς.
Η ποιότητα του αέρα είναι ένας από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την απόδοση σε έναν αγώνα αντοχής, μαζί με τη θερμοκρασία, την υγρασία και τον άνεμο.
Μια νέα μελέτη εξετάζει το ζήτημα σε πρωτοφανή κλίμακα, αναλύοντας περισσότερες από 2,7 εκατομμύρια επιδόσεις σε έξι από τους σημαντικότερους μαραθωνίους του κόσμου.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου (NO₂) την ημέρα του αγώνα συνδέονταν με μεγαλύτερους χρόνους τερματισμού. Η σχέση ήταν ιδιαίτερα έντονη στους recreational runners, ενώ στους δρομείς ελίτ η επίδραση ήταν αρκετά μικρότερη.
Η έρευνα σε 2,7 εκατομμύρια επιδόσεις
Η μελέτη με τίτλο “Air Pollution Impairs Marathon Performance: A Cross-Sectional Analysis of 2.7 Million Finishers Across Six World Marathon Majors” δημοσιεύτηκε στις 29 Αυγούστου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Sports Medicine – Open.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον James A. Donaldson από το University of Leicester, ανέλυσε 2.756.553 καθαρούς χρόνους τερματισμού από τους Μαραθωνίους του Βερολίνου, της Βοστόνης, του Σικάγο, του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης και του Τόκιο. Τα δεδομένα αφορούσαν διοργανώσεις από το 2010 έως το 2024, με συνολικά 75 αγώνες-έτη.
Για κάθε διοργάνωση οι ερευνητές συνέδεσαν τα αποτελέσματα των δρομέων με τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου (NO₂) και λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων (PM₂.₅) την ημέρα του αγώνα.
Παράλληλα, έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως ο δείκτης θερμότητας, ο άνεμος και οι χρονικές τάσεις.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Από τους δύο ρύπους που εξετάστηκαν, το διοξείδιο του αζώτου παρουσίασε την πιο σταθερή συσχέτιση με τον χρόνο τερματισμού.
Στους άνδρες, κάθε αύξηση κατά 1 μg/m³ στο NO₂ συνδεόταν με 1,43 λεπτά μεγαλύτερο χρόνο τερματισμού, ενώ στις γυναίκες η αντίστοιχη εκτίμηση ήταν 1,56 λεπτά.
Για να γίνει πιο κατανοητό το μέγεθος της διαφοράς, οι ερευνητές συνέκριναν ημέρες με χαμηλότερα και υψηλότερα επίπεδα NO₂.
Η μετάβαση από το 25ο εκατοστημόριο των μετρήσεων, στα 5,2 μg/m³, στο 75ο εκατοστημόριο, στα 10,3 μg/m³, συνδεόταν με περίπου 7,3 επιπλέον λεπτά στον χρόνο των ανδρών και 7,9 λεπτά στις γυναίκες.
Πρόκειται για στατιστική συσχέτιση και όχι για απόδειξη ότι η συγκεκριμένη ποσότητα ρύπανσης προκαλεί από μόνη της μια συγκεκριμένη απώλεια χρόνου σε κάθε δρομέα.
Οι ερασιτέχνες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις της μελέτης αφορά το επίπεδο των δρομέων.
Στους ερασιτέχνες κάθε αύξηση κατά 1 μg/m³ στο NO₂ συνδεόταν με περίπου 2,12 λεπτά μεγαλύτερο χρόνο τερματισμού, έναντι 0,34 λεπτών στους δρομείς ελίτ. Με βάση αυτή την ανάλυση, η συσχέτιση ήταν περίπου έξι φορές μεγαλύτερη στους ερασιτέχνες.
Οι ερευνητές εξετάζουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις. Οι ερασιτέχνες συνήθως χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσουν τα 42,195 χιλιόμετρα, άρα παραμένουν περισσότερη ώρα εκτεθειμένοι στις συνθήκες του περιβάλλοντος.
Παράλληλα, είναι πιθανότερο να προπονούνται συστηματικά στις ίδιες αστικές περιοχές όπου πραγματοποιούνται οι αγώνες, ενώ οι δρομείς υψηλού επιπέδου συχνά προετοιμάζονται σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Οι συγγραφείς αναφέρουν επίσης ως πιθανή εξήγηση τις φυσιολογικές προσαρμογές που συνοδεύουν την προπόνηση υψηλού επιπέδου.
Τι συνέβη με τα PM2.5
Οι ερευνητές εξέτασαν και τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅, έναν ακόμη σημαντικό δείκτη ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Σε αντίθεση με το NO₂, όμως, δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων PM₂.₅ και των χρόνων τερματισμού στα βασικά μοντέλα της μελέτης.
Οι συγγραφείς μάλιστα επισημαίνουν ότι ορισμένα αποτελέσματα που εμφανίστηκαν σε μοντέλα όπου συμπεριλαμβάνονταν ταυτόχρονα οι δύο ρύποι δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως ένδειξη ότι τα PM₂.₅ βελτιώνουν την επίδοση.
Γιατί το διοξειδίου του αζώτου έχει σημασία στην άσκηση
Το διοξείδιο του αζώτου είναι ατμοσφαιρικός ρύπος που συνδέεται κυρίως με την καύση καυσίμων, με τις οδικές μεταφορές να αποτελούν σημαντική πηγή στις αστικές περιοχές.
Κατά την έντονη άσκηση αυξάνεται σημαντικά ο αερισμός των πνευμόνων και οι δρομείς αναπνέουν συχνότερα και σε μεγαλύτερο όγκο. Η μελέτη αναφέρει ότι αυτό μπορεί να αυξήσει την έκθεση των αεραγωγών στους ατμοσφαιρικούς ρύπους.
Προηγούμενες πειραματικές και παρατηρησιακές μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση σε NO₂ και αιωρούμενα σωματίδια με επιδράσεις στη λειτουργία των πνευμόνων, φλεγμονώδεις αντιδράσεις και καρδιαγγειακές αποκρίσεις κατά την άσκηση.
Φυσικά τα αποτελέσματα δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως επιχείρημα κατά της άσκησης.
Η συγκεκριμένη μελέτη εξετάζει συσχετίσεις μεταξύ των συνθηκών που επικρατούσαν την ημέρα του αγώνα και των χρόνων τερματισμού. Δεν μπορεί, επομένως, να αποδείξει από μόνη της σχέση αιτίας-αποτελέσματος.
Οι ίδιοι οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα ευρήματα έχουν κυρίως σημασία για τον σχεδιασμό αγώνων, την ενημέρωση των δρομέων και τη διαχείριση της ποιότητας του αέρα σε μεγάλες διοργανώσεις.
Για τον δρομέα που προετοιμάζεται για έναν αγώνα σε μεγάλη πόλη, η ποιότητα του αέρα προστίθεται έτσι στους περιβαλλοντικούς παράγοντες που αξίζει να λαμβάνονται υπόψη μαζί με τη θερμοκρασία, την υγρασία και τον άνεμο, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πολύωρη προσπάθεια.