Ήξερες ότι το έντερο είναι ο δεύτερος εγκέφαλός σου;
Το έντερο δεν αφορά μόνο την πέψη, αλλά επηρεάζει τη διάθεση, το ανοσοποιητικό και τη συνολική μας υγεία, πολύ περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε.
Το έντερο δεν είναι απλώς πεπτικό όργανο. Τα τελευταία χρόνια, η επιστήμη μιλά ολοένα και περισσότερο για το έντερο ως τον “δεύτερο εγκέφαλο”.
Και αυτό δεν είναι σχήμα λόγου. Στο εσωτερικό του υπάρχει ένα αυτόνομο νευρικό σύστημα, το εντερικό νευρικό σύστημα, με χιλιάδες νευρώνες που επικοινωνούν συνεχώς με τον εγκέφαλο μέσω του λεγόμενου άξονα εντέρου–εγκεφάλου.
Αυτή η αμφίδρομη επικοινωνία εξηγεί γιατί το άγχος επηρεάζει την πέψη, αλλά και γιατί μια κακή λειτουργία του εντέρου μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση και τη γενικότερη ψυχική κατάσταση.
Το μικροβίωμα: ο αόρατος σύμμαχος της υγείας
Σύμφωνα με τη Βερόνικα Οτζέτι, καθηγήτρια Εσωτερικής Ιατρικής στο UniCamillus University, στο έντερο ζουν περίπου 1,5 κιλό βακτηρίων, γνωστά ως εντερικό μικροβίωμα.
Αυτά τα “καλά” βακτήρια δεν είναι απλοί φιλοξενούμενοι, αλλά παίζουν ενεργό ρόλο στην άμυνα του οργανισμού.
Όταν το μικροβίωμα βρίσκεται σε ισορροπία, βοηθά το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει παθογόνους μικροοργανισμούς.
Όταν όμως, αυτή η ισορροπία διαταραχθεί – κατάσταση που ονομάζεται δυσβίωση – εμφανίζονται φλεγμονές και αυξάνεται ο κίνδυνος για χρόνιες παθήσεις.
Πώς συνδέεται το έντερο με τη διάθεση
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι ότι περίπου το 90% της σεροτονίνης, της λεγόμενης “ορμόνης της χαράς”, παράγεται στο έντερο.
Το εντερικό νευρικό σύστημα παράγει επίσης ντοπαμίνη και άλλους νευροδιαβιβαστές που επηρεάζουν άμεσα το πώς νιώθουμε.
Αυτό εξηγεί γιατί περιόδοι έντονου στρες ή άγχους συχνά συνοδεύονται από γαστρεντερικά συμπτώματα, αλλά και γιατί η καλή λειτουργία του εντέρου συνδέεται με καλύτερη ψυχική ισορροπία.
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σχέσης.
Τι συμβαίνει όταν διαταράσσεται η ισορροπία
Η δυσβίωση δεν εκδηλώνεται μόνο με φούσκωμα ή δυσπεψία.
Σύμφωνα με μελέτες, έχει συσχετιστεί με μεταβολικές διαταραχές, διαβήτη, παχυσαρκία, ακόμα και με νευρολογικές ή δερματικές παθήσεις.
Όταν ο εντερικός φραγμός δεν λειτουργεί σωστά, βακτήρια και τοξίνες μπορούν να περάσουν σε άλλα συστήματα του σώματος, προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Τι βοηθά πραγματικά την υγεία του εντέρου
Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο. Η μεσογειακή δίαιτα, πλούσια σε φυτικές ίνες, φρούτα, λαχανικά, όσπρια, γιαούρτι και κεφίρ, θεωρείται από τις πιο ευεργετικές για το μικροβίωμα.
Οι φυτικές ίνες “ταΐζουν” τα καλά βακτήρια, ενώ τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και η υπερβολική ζάχαρη ευνοούν φλεγμονώδεις μικροοργανισμούς.
Τα προβιοτικά και τα πρεβιοτικά μπορούν να βοηθήσουν, αλλά – όπως τονίζει η Οτζέτι – πρέπει να επιλέγονται σωστά και με καθοδήγηση ειδικού.
Μύθοι για detox και ακραίες δίαιτες
Παρά τη δημοφιλία τους, οι δίαιτες αποτοξίνωσης και η παρατεταμένη νηστεία δεν βοηθούν το έντερο.
Αντίθετα, μπορεί να διαταράξουν τη λειτουργία του μικροβιώματος και να αυξήσουν τη φλεγμονή.
Η λύση δεν είναι η αποχή, αλλά η ισορροπία: σωστή διατροφή, επαρκής ενυδάτωση, κίνηση και περιορισμός των περιττών αντιβιοτικών.