Η ιστορία του πρώτου μονοθεσίου F1 του Άιρτον Σένα, που πωλείται τώρα σε αδιανόητη τιμή

Η Toleman, μια μικρή, ανεξάρτητη ομάδα στο grid, απέκτησε τεράστια δημοσιότητα και μια σπουδαία θέση στην ιστορία της F1 διότι ήταν η ομάδα με την οποία έκανε την παρθενική του χρονιά στο σπορ ο Άιρτον Σένα το 1984. Η ίδια ομάδα με το γύρισμα των δεκαετιών μετονομάστηκε σε Benetton F1 και μεταμορφώθηκε έπειτα στις Renault F1, Lotus F1 και (σήμερα στην) Alpine F1.

Η δεκαετία που δέσποζε στο πάντοκ της Formula 1 η χαρισματική προσωπικότητα του Σένα, μια ολόκληρη εποχή που θα έληγε με τον πλέον τραγικό τρόπο την Πρωτομαγιά του 1994 στην Ίμολα μετά από 3 παγκόσμιους τίτλους, 41 νίκες και 65 πολ ποζίσιονς του Βραζιλιάνου, είχε ξεκινήσει με αυτό ακριβώς το μονοθέσιο: την Toleman TG183B.

Οι εννέα νίκες στους πρώτους εννέα αγώνες της βρετανικής Formula 3 το 1983 χάρισαν στον 23χρονο τότε Βραζιλιάνο τη δυνατότητα δοκιμών με τις κορυφαίες ομάδες της εποχής: τις Brabham, McLaren και Williams. Ωστόσο, καμία από αυτές τις ομάδες δεν μπορούσε να του προσφέρει άμεσα θέση βασικού οδηγού.

Έτσι, ο Άιρτον υπέγραψε στην Toleman, αρχικά με τριετές συμβόλαιο. Παρότι προερχόταν από μια οικογενειακή επιχείρηση μεταφορών αυτοκινήτων, η ομάδα είχε εξελιχθεί, κατακτώντας τον τίτλο στη Formula 2 και περνώντας στη Formula 1 με δικό της μονοθέσιο και turbo τετρακύλινδρο κινητήρα 1.5 λίτρου της Hart.

Εν αναμονή της ολοκλήρωσης της νέας TG184, ο Σένα και ο ομόλογός του, Τζόνι Τσεκότο, ξεκίνησαν τη σεζόν του 1984 με την αναβαθμισμένη TG183B. Σχεδιασμένη από τον σπουδαίο Ρόρι Μπιρν (ο οποίος κατέκτησε επτά τίτλους Κατασκευαστών με Benetton και Ferrari) μαζί με τον Τζον Γκέντρι, ξεχώριζε αμέσως χάρη στα χαρακτηριστικα ψυγεία στους εντυπωσιακούς πλευρικούς αεραγωγούς και τη διπλή πίσω πτέρυγα.

Ο Σένα έκανε το ντεμπούτο του στη Formula 1 στην πατρίδα του: προκρίθηκε με το σασί TG183B-05 μπροστά από τον Τσεκότο και κατέλαβε τη 16η θέση στην εκκίνηση για το GP Βραζιλίας στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Ωστόσο, το turbo Holset παρουσίασε βλάβη στον όγδοο γύρο, φέρνοντας την εγκατάλειψη στον πρώτο αγώνα του Βραζιλιάνου.

Μετά από αυτό το άδοξο ξεκίνημα, ο 24χρονος τότε Άιρτον είχε την ευκαιρία να δείξει περισσότερα στον επόμενο αγώνα, το GP Νότιας Αφρικής. Υπό την καθοδήγηση του μηχανικού του, του εμβληματικού Πατ Σίμοντς, ο Σένα κατέλαβε τη 13η θέση στις κατατακτήριες στο Κυαλάμι.

Παρά τη ζημιά στην εμπρός πτέρυγα στον πρώτο γύρο, ανέβασε την Toleman στην 6η θέση, τερματίζοντας ως ο καλύτερος οδηγός με ελαστικά Pirelli, πίσω μόνο από αντιπάλους με τα ανώτερα Michelin και Goodyear. Αυτό το αποτέλεσμα του χάρισε τον πρώτο του βαθμό στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, από τους συνολικά 614 της καριέρας του.

Επιβεβαιώνοντας την ταχεία προσαρμογή του στη Formula 1, στον επόμενο αγώνα στο Ζόλντερ, από τη 19η θέση στην εκκίνηση τερμάτισε 7ος στο GP Βελγίου, για να ανέβει τελικά στην 6η θέση μετά τον αποκλεισμό της Tyrrell για παρατυπίες.

Η τελευταία εμφάνιση του σασί TG183B-05 σε αγώνα ήρθε στην Ίμολα. Τα προβλήματα με τα ελαστικά είχαν ήδη φανεί από τη Βραζιλία, ενώ η Pirelli δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί τη Goodyear και τη Michelin το 1984.

Η σχέση της εταιρείας με την Toleman έφτασε σε κρίσιμο σημείο στο GP Αγίου Μαρίνου. Υπό την πίεση του Σένα για αλλαγή σε Michelin ενόψει της TG184, η ομάδα ανακοίνωσε ότι δεν θα χρησιμοποιήσει τα ελαστικά της Pirelli στις δοκιμές της Παρασκευής. Η ρήξη στη συνεργασία είχε ως αποτέλεσμα ο Σένα και ο Τσεκότο να μην συμμετάσχουν στις δοκιμές, ενώ το συμβόλαιο με την Pirelli λύθηκε λίγο αργότερα.

Αυτό ήταν το “κύκνειο άσμα” του σασί TG183B-05. Τη διαδέχθηκε η Toleman TG184 στον πέμπτο γύρο της σεζόν, στο GP Γαλλίας στη Ντιζόν. Με τη δεύτερη ο Σένα σημείωσε την εκπληκτική του εμφάνιση στο βρεγμένο Μονακό -όπου τερμάτισε 2ος- και ολοκλήρωσε την πρώτη του σεζόν στην 9η θέση της βαθμολογίας.

Το μονοθέσιο TG183B παρέμεινε αρχικά στην ομάδα του Ένστοουν, ώσπου το 1992 πουλήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και αποκαταστάθηκε με σεβασμό στην αυθεντικότητά του, πριν επιστρέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο και αποκτηθεί από τον σημερινό ιδιοκτήτη το 2017.

Το 2022, το Sky Sports F1 παρουσίασε το ντοκιμαντέρ “The Story of Toleman”, στο οποίο το σασί TG183B-05 πρωταγωνίστησε σε δοκιμή στην πίστα του Μπραντς Χατς, με οδηγό τον Μάρτιν Μπράντλ – μεγάλο αντίπαλο του Σένα στη F3 το 1983.

Στην πρώτη, όπως πιστεύεται, εμφάνισή του μονοθεσίου σε πίστα από το 1984, ο Μπραντλ εντυπωσιάστηκε από την ισορροπία του: “Τι εμβληματικό μονοθέσιο για τον Άιρτον Σένα. Καταλαβαίνω γιατί μπορούσε να το οδηγήσει τόσο γρήγορα. Δίνει μια αίσθηση απόλυτης συνοχής”, είπε.

Δύο χρόνια αργότερα, το μονοθέσιο επέστρεψε στην τηλεόραση, με τον Πιέρ Γκασλί (που οδηγεί για την ίδια ουσιαστικά ομάδα, Alpine F1) να το οδηγεί στο Σίλβερστοουν, στο πλαίσιο αφιερώματος για τα 40 χρόνια από το ντεμπούτο του Σένα και τα 30 χρόνια από τον θάνατό του.

Φορώντας κράνος εμπνευσμένο από τα χρώματα του Βραζιλιάνου, ο Γάλλος δήλωσε: “Δεν θυμάμαι άλλη τόσο απίστευτη εμπειρία. Το να οδηγήσω το πρώτο μονοθέσιο F1 του Σένα ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Ήταν πολύ συγκινητικό. Μια εμπειρία ζωής που δεν θα ξεχάσω ποτέ”.

Σήμερα, το TG183B-05 οδηγείται σε δημοπρασία από τον οίκο RM Sotheby’s στις 25 Απριλίου στο Μονακό, διατηρώντας πολλά αυθεντικά χαρακτηριστικά, όπως τον αρχικό επιλογέα ταχυτήτων και την επιγραφή “Aryton” (με ορθογραφικό λάθος) στο στήριγμα των ποδιών. Βρίσκεται σε λειτουργική κατάσταση, εξοπλισμένο με κινητήρα Hart 415T και ανακατασκευασμένο turbo και κιβώτιο ταχυτήτων.