Η Εθνική αντέδρασε μετά το 7-0, τι μένει να εξηγήσει ο Γιοβάνοβιτς

Στον Βόλο η Ελλάδα έδειξε ότι μπορεί να κρατήσει τον έλεγχο ακόμη και στα δύσκολα διαστήματα ενός αγώνα. Ενόψει των προκριματικών του Euro, ο Γιοβάνοβιτς μπορεί να βοηθήσει τον κόσμο να καταλάβει τι χτίζει, εξηγώντας τι πήγε στραβά στην Ολλανδία, ποιους καλεί, ποιους αφήνει εκτός και τι ρόλο δίνει στον καθένα. Γράφει ο Βασίλης Σαμπράκος.
Η συζήτηση της επόμενης ημέρας για την Εθνική Ομάδα και το κεφάλαιο “Nations League 2026” έχει μια αντικειμενική βάση: αυτή των αποτελεσμάτων. Οταν αξιολογείς την πορεία με κριτήριο τα αποτελέσματα, δεν γίνεται να μην την αντιληφθείς ως θετική. Μια ομάδα που κλήθηκε να παίξει απέναντι σε μεγάλους αντιπάλους κατάφερε να συγκεντρώσει ίδιους βαθμούς με εκείνους και να βγει από αυτό το τουρνουά με νίκες και μόνο μια ήττα.
Θετική είναι προφανώς η αξιολόγηση και σε σχέση με την επίτευξη των επιμέρους αθλητικών στόχων. Η Ελλάδα εξασφάλισε την καλύτερη προοπτική για την κλήρωση των προκριματικών του Euro, και μαζί εξασφάλισε την παραμονή της στην πρώτη κατηγορία του Nations League. Όλα αυτά είναι κατακτήσεις που δεν μπορούσε να αντιληφθεί ως προαπαιτούμενες όταν ξεκινούσε αυτή την πορεία.
Το κρισιμότερο για την Εθνική όμως είναι το “μετά”. Αυτό την καίει, διότι δεν έχει πάει σε μεγάλη διοργάνωση στην διάρκεια των τελευταίων 12 ετών. Με άλλα λόγια αυτό που μας καίει όλους είναι να καταλάβουμε αν η Ελλάδα αξιοποίησε αυτή την εμπειρία για να γίνει μια καλύτερη ομάδα, μια πιο ώριμη και πιο έτοιμη έκδοση, ικανή να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τόσο τα καλά όσο και τα κακά διαστήματα στα παιχνίδια της ώστε να καταφέρει να προκριθεί στο Euro 2028.
Αν εξετάσεις την πορεία υπό αυτό το πρίσμα, δίνεις μεγάλη αξία σε αυτό που συνέβη την Δευτέρα στον Βόλο. Διότι στο ματς απέναντι στη Σερβία η Ελλάδα έκανε ακριβώς αυτό. Διαχειρίστηκε καλά τα “κακά”, τα “αδύναμα” διαστήματα που είχε στο παιχνίδι και γι’ αυτό κατάφερε να κρατήσει την Σερβία στις 5 τελικές και τα 0.19 xGoals.
Δεν παρουσίασε το καλύτερο παιχνίδι της. Στις δεδομένες συνθήκες όμως δεν ήταν αυτό το μεγάλο ζητούμενο. Κυρίως ήταν η διαχείριση των συναισθημάτων, μετά το 7-0 της Ολλανδίας. Η ανθεκτικότητα. Στην αθλητική ψυχολογία, η ομαδική ανθεκτικότητα φαίνεται στον τρόπο με τον οποίο οι παίκτες ανταποκρίνονται μαζί στην πίεση, στηρίζοντας ο ένας τον άλλον και προσαρμόζοντας τη συμπεριφορά τους στις απαιτήσεις της στιγμής. Η αντίδραση στον Βόλο ήταν μια ένδειξη αυτής της ικανότητας. Η ωριμότητα. Και τελικά αυτή ακριβώς την αξία είχε για την Εθνική αυτό το παιχνίδι.
Μας έδειξε ότι είναι αρκετά ώριμη για να διαχειριστεί μια τόσο δύσκολη κατάσταση. Απέναντι στη Σερβία δημιουργούσε καταστάσεις υπεροχής και δεν έχασε ποτέ τον έλεγχο του παιχνιδιού. Και ειδικά αυτό, το δεύτερο, το να μη φεύγει το ματς από τον έλεγχο μιας ομάδας όταν εκείνη δεν έχει την καλύτερη απόδοση αποτελεί ένα από τα κλειδιά για την πρόκριση στην τελική φάση μιας μεγάλης διοργάνωσης.
Με άλλα λόγια, όλα καλά. Ή μάλλον τα περισσότερα. Διότι από τους ποδοσφαιριστές είδαμε αντίδραση, αλλά ακούσαμε και εξηγήσεις για το 7-0 του Άμστερνταμ. Ακούσαμε τον Παναγιώτη Ρέτσο να μας εξηγεί, με αυτοκριτική και ευθυκρισία, τι πήγε στραβά και γιατί δεν μπήκε φρένο στο 3-0 και φτάσαμε στο 7-0. Και είναι γεγονός ότι οι ποδοσφαιριστές είναι συνεπείς σε αυτό, στην επικοινωνία και τις εξηγήσεις που προκύπτουν μέσα από την δημόσια αυτοκριτική. Ο αρχηγός της πρώτης τετράδας των αγώνων, ο Βαγγέλης Παυλίδης ήταν εκφραστής αυτής της συμπεριφοράς.
Αυτός που δεν έχει την ίδια στάση όμως είναι ο προπονητής. Μας είχε “υποσχεθεί” μια ανάλυση της αποτυχημένης πορείας στα προκριματικά του Μουντιάλ, την οποία δεν έκανε. Μας είπε το βράδυ της Δευτέρας ότι “εγώ έχω την ευθύνη για το 7-0”, αλλά απέφυγε την ανάλυση – δηλαδή την εξήγηση. Και το ίδιο έκανε όταν ρωτήθηκε σχετικά με τον αποκλεισμό του Κωστούλα από το ματς με την Ολλανδία. Όπως το ίδιο είχε κάνει με τη στάση του στην απόφαση του Κωνσταντέλια να εξαιρέσει εαυτόν από τα παιχνίδια προτού τραυματιστεί. Δεν εκφράστηκε ποτέ δημοσίως για τον Κωνσταντέλια.
Η ανάληψη της ευθύνης για μια ήττα είναι αυτονόητη για έναν προπονητή και στην πραγματικότητα δεν τον βοηθά να συνεννοηθεί καλύτερα με τα ενδιαφερόμενα μέρη και ειδικά με το μεγαλύτερο – με τους φιλάθλους. Οι επιλογές προσώπων είναι ο πιο συγκεκριμένος τρόπος να καταλάβει κανείς το σχέδιο του προπονητή της Εθνικής. Τι ζητά από τον παίκτη που κάλεσε για πρώτη φορά; Ποια ανάγκη της αποστολής βάρυνε όταν άφησε εκτός έναν παίκτη που μέχρι τότε υπολόγιζε; Γιατί ένας ποδοσφαιριστής παίζει σχεδόν σε κάθε αγώνα ενώ ένας άλλος χρησιμοποιείται μόνο σε συγκεκριμένες συνθήκες;
Όταν ο προπονητής συνδέει αυτές τις αποφάσεις με τους ρόλους, το μοντέλο παιχνιδιού και τις ανάγκες του αγώνα, δίνει στα media και στον κόσμο τη δυνατότητα να κρίνουν αν οι επιλογές του υπηρετούν το σχέδιο που περιγράφει.
Η έρευνα στην αθλητική ψυχολογία δείχνει ότι, όταν οι αθλητές λαμβάνουν σαφέστερες εξηγήσεις για τις επιλογές και τις τακτικές αποφάσεις, τείνουν να αντιλαμβάνονται τη μεταχείρισή τους ως δικαιότερη. Σε μελέτη έξι εβδομάδων σε ομάδες υψηλού επιπέδου, η σχέση αυτή φάνηκε ακόμη κι όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν αν ο αθλητής είχε ξεκινήσει βασικός ή ήταν αναπληρωματικός και αν η ομάδα του είχε κερδίσει ή χάσει. Ένας παίκτης μπορεί να θεωρεί ότι άξιζε να παίξει περισσότερο και ταυτόχρονα να αναγνωρίζει ότι ο προπονητής τού εξήγησε καθαρά πώς πήρε την απόφασή του.
Στη δημόσια επικοινωνία, το αντίστοιχο όφελος είναι ότι η συζήτηση αποκτά συγκεκριμένο αντικείμενο. Ο προπονητής μπορεί να εξηγήσει τι χρειάστηκε η ομάδα και πώς το στάθμισε, ενώ η προσωπική ανατροφοδότηση για την απόδοση του παίκτη ανήκει στη μεταξύ τους συζήτηση. Ο κόσμος μπορεί να διαφωνεί με την επιλογή αλλά με αυτό τον τρόπο του δίδεται η δυνατότητα να καταλαβαίνει πώς προέκυψε. Αυτή η δυνατότητα έχει αξία για το κλίμα γύρω από την Εθνική, ειδικά όταν οι επιλογές προκαλούν συζήτηση.
Ο προπονητής της Εθνικής ασκεί ηγεσία και μέσα από τον δημόσιο λόγο του. Όταν εξηγεί με σαφήνεια το σκεπτικό πίσω από τις επιλογές του, το μοντέλο παιχνιδιού που θέλει να εφαρμόσει και τα βήματα με τα οποία επιχειρεί να το καθιερώσει, δίνει στα media και στον κόσμο ένα πλαίσιο για να καταλάβουν τι προσπαθεί να χτίσει. Μπορούν έτσι να παρακολουθούν την πορεία της ομάδας, να διακρίνουν πού έχει προοδεύσει και να καταλαβαίνουν πού χρειάζεται ακόμη δουλειά.
Μια τέτοια επικοινωνία έχει μεγαλύτερη αξία όταν είναι σταθερή και συγκεκριμένη, τόσο μετά από μια νίκη όσο και μετά από μια ήττα. Δείχνει ότι ο προπονητής αναλαμβάνει την ευθύνη των αποφάσεών του και βοηθά να διαμορφωθούν ρεαλιστικές προσδοκίες. Η έρευνα για την ηγεσία σε οργανισμούς έχει συνδέσει την εμπιστοσύνη με τη συνέπεια που διακρίνουν οι άνθρωποι ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις εκείνου που παίρνει τις αποφάσεις. Στην Εθνική, αυτό κρίνεται στην πράξη όταν ο κόσμος μπορεί να αναγνωρίσει τα κριτήρια που έχει περιγράψει ο προπονητής στις επόμενες κλήσεις, στην ενδεκάδα και στις αλλαγές του. Με τον χρόνο, η συνέπεια ανάμεσα σε όσα λέει και σε όσα βλέπουμε στο γήπεδο μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη και να συμβάλει στη δημιουργία θετικού κλίματος γύρω από την Εθνική.
Στον Βόλο, μετά από αυτό που είχε πάθει στην Ολλανδία, η Εθνική έδειξε ένα ενθαρρυντικό σημάδι, μας έδωσε έναν λόγο για να την εμπιστευθούμε λίγο παραπάνω στην πορεία της στα προκριματικά του Euro. Αν κάνει το ίδιο και ο προπονητής με τη δημόσια συμπεριφορά του, η εμπιστοσύνη θα μεγαλώσει. Η Εθνική θα δείξει πιο ώριμη συγκριτικά με την ομάδα που ξεκίνησε στα προκριματικά του Μουντιάλ.