Οι ιστορίες του Μαραθωνίου

” Όπως το πρωινό μιας δόξας μακρινής, πολύτιμης, τότε που ο Μαραθώνας έγινε μια λέξη μαγική“, γράφουν οι στίχοι του “Childe Harold’s Pilgrimage”, γνωστότερου ως “Child Harold”, του έργου που έκανε αγαπητό τον φιλέλληνα Λόρδο Βύρωνα.

Το έργο πρωτοεκδόθηκε το 1812 και ακόμα και 200 χρόνια μετά, δρομείς από ολόκληρο τον κόσμο, έρχονται για να τρέξουν στα βήματα του Αθηναίου οπλίτη που μετέδωσε το μήνυμα της νίκης στη Μάχη του Μαραθώνα στους συμπολίτες του προτού σταματήσει να χτυπάει η καρδιά του.

Ο πρώτος Μαραθώνιος στην κλασική διαδρομή πραγματοποιήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου του 1896 με μοναδικό αγωνιζόμενο τον Γεώργιο Γρηγορίου, αθλητή του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου. Δεν κρατήθηκε χρόνος, ωστόσο ο Γρηγορίου υπήρξε ο πρώτος Μαραθωνοδρόμος της σύγχρονης εποχής που επανέλαβε τον άθλο του Αθηναίου οπλίτη 24 αιώνες μετά τη Μάχη του Μαραθώνα.

Ακολούθησε φυσικά το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα με νικητή τον κορυφαίο Έλληνα μαραθωνοδρόμο, Χαρίλαο Βασιλάκο, η χρυσή στιγμή του Σπύρου Λούη στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 και οι Βαλκανικοί Αγώνες τα επόμενα χρόνια.

Ο Ρουμάνος Νικολάε Ίλιε, νικητής στον Βαλκανικό Μαραθώνιο το 1930

“Τι μετράς κυρ Στέλιο;”

Ρωτούσαν τα μικρά παιδιά που έπαιζαν στο χωριό του Μαραθώνα τη δεκαετία του 50′. “Μετρούσε, σημείωσε, ξαναμετρούσε“, θυμάται ο πρώην Δήμαρχος Μαραθώνα και ιστορικός του Μαραθωνίου, Σπύρος Ζαγάρης.

Ο κυρ Στέλιος δεν ήταν άλλος από τον Στέλιο Κυριακίδη, ο οποίος το 1946 είχε νικήσει στον Μαραθώνιο της Βοστόνης σε μια από τις μεγαλύτερες στιγμές του ελληνικού αθλητισμού.

Ο Στέλιος Κυριακίδης τερματίζει πρώτος στη Βοστόνη

Ο Κυριακίδης που είχε τρέξει στον Μαραθώνιο των Ολυμπιακών Αγώνων του 1936, μίλησε στους Αμερικανούς για τις δύσκολες στιγμές που περνούσαν οι Έλληνες και δόθηκε μεγάλη ανθρωπιστική βοήθεια.

Έτσι, το 1955 διεξήχθη για πρώτη φορά ο Διεθνής Μαραθώνιος Αθηνών με αφετηρία το περίφημο γεφυράκι και όχι στην πλατεία του Μαραθώνα, όπως νομίζαμε εσφαλμένα όλοι. Στον πρώτο Διεθνή Μαραθώνιο συμμετείχαν είκοσι αθλητές από έξι χώρες και ο αγώνας διεξήχθη υπό καταρρακτώδη βροχή.

Ο Στέλιος Κυριακίδης στην αφετηρία στο γεφυράκι

Πρώτος στο Παναθηναϊκό Στάδιο τερμάτισε ο Βέικο Καρβόνεν από τη Φινλανδία. Πρωταθλητής Ευρώπης την προηγούμενη χρονιά πέτυχε ρεκόρ κλασικής διαδρομής με δύο ώρες, 27 λεπτά και 30 δευτερόλεπτα.

“Φάτε να καρδαμώσετε!”

Φυσικά οι Έλληνες δεν είχαν ιδέα για τον Μαραθώνιο, πόσο μάλλον για τη διατροφή των αθλητών. Ξενοδοχεία υπήρχαν ελάχιστα στην Αθήνα και φυσικά κανένα στον Μαραθώνα. Έτσι όλοι οι αθλητές φιλοξενούνταν στα μεγαλύτερα σπίτια του χωριού.

Οι αθλητές έπρεπε να φάνε και ευτυχώς υπήρχε τουλάχιστον κρέας. Ο κ.Ζαγάρης θυμάται ” ο πατέρας μου τους έψηνε παϊδάκια. Τους έλεγε “ελάτε να φάτε να καρδαμώσετε. Για να τρέξετε γρήγορα”. Δεν γνώριζε πως οι αθλητές δεν κάνει να τρώνε βαριά. Οι ξένοι δεν τον καταλάβαιναν και θέλοντας και μη, έτρωγαν τα παϊδάκια και τις μπριζόλες“.

Η μεγαλύτερη στιγμή του Μαραθωνίου

Το ρεκόρ του Καρβόνεν συνετρίβη στις 7 Μαϊου του 1961 από τον κορυφαίο αθλητή που έχει αγωνιστεί στον αγώνα, τον Αιθίοπα Αμπέμπε Μπεκίλα.

Λίγους μήνες νωρίτερα είχε κατακτήσει το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης και ενώ είχε υποβληθεί σε επέμβαση αφαίρεσης της σκωληκοειδίτιδας λίγες εβδομάδες νωρίτερα.

Αγωνίστηκε ξυπόλυτος και στον Διεθνή Μαραθώνιο και παρά το γεγονός πως ένιωσε έντονη κόπωση, εξαιτίας της άγνωστης διαδρομής, τερμάτισε σε χρόνο ρεκόρ (2:23.44)!

Ο ξυπόλυτος Μπεκίλα τερματίζει στο Παναθηναϊκό Στάδιο

Τον Μπεκίλα και άλλους εννέα ξένους αθλητές είχε φέρει στην Ελλάδα ο ίδιος ο Στέλιος Κυριακίδης. Είχαν μείνει στον Μαραθώνα και η φωτογραφία του κορυφαίου μαραθωνοδρόμου όλων των εποχών με την κατσίκα είναι ιστορική.

Οι Έλληνες έμαθαν τις επόμενες μέρες πως ο Μπεκίλα, διάσημος από τα Επίκαιρα που παίζονταν πριν από την προβολή ταινιών στον κινηματογράφο, έτρεξε και νίκησε στον Μαραθώνιο, με τις εφημερίδες της εποχής να γράφουν διθυράμβους.

Εφημερίδα της εποχής περιγράφει τον άθλο του Μπεκίλα

Το Κίνημα Ειρήνης στον Μαραθώνα

Τα επόμενα χρόνια ο Μαραθώνιος δεν ήταν το ίδιο επιτυχημένος. Μέχρι τις 21 Απριλίου του 1963 που το Κίνημα Ειρήνης διοργανώνει την πρώτη ειρηνιστική πορεία με αφετηρία τον Μαραθώνα. Πρωτοστατεί ο Βαλκανιονίκης Γρηγόρης Λαμπράκης.

Η αστυνομία επενέβη για να διακόψει την ειρηνική πορεία. Ο Λαμπράκης έκανε χρήση της βουλευτικής ασυλίας του και έφτασε μέχρι τη Ραφήνα όπου και συνελήφθη, κρατώντας ένα πλακάτ με το σύνθημα της ειρήνης.

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης

Λιγότερο από ένα μήνα μετά τραυματίστηκε θανάσιμα μετά το τέλος μιας συγκέντρωσης φιλειρηνιστών στη Θεσσαλονίκη και στις 27 Μαΐου καταλήγει οριστικά. Περισσότερο από μισό εκατομμύριο άνθρωποι τον συνοδεύουν στην τελευταία κατοικία του στην Αθήνα, φωνάζοντας συνθήματα υπέρ της ειρήνης.

Η σύλληψη του από τους αστυνομικούς στον Μαραθώνα

Στη μνήμη αυτού του σπουδαίου Έλληνα διεξάγεται ο Κλασικός Μαραθώνιος από το 1983, ενώ ο φετινός αγώνας συμπίπτει με την επέτειο από τη γέννηση του πριν από εκατό χρόνια.

Ο Διεθνής και ο Κλασικός Μαραθώνιος!

Το 1972 διοργανώθηκε ο πρώτος Κλασικός Μαραθώνιος, ο “λαϊκός” ή “μη αγωνιστικός” μετά από πρόταση της φινλανδικής ομοσπονδίας. Πήραν μέρος 79 αθλητές, οι 59 εκ των οποίων ήταν Φινλανδοί και οι υπόλοιποι Έλληνες. Νικητής αναδείχθηκε ο Γιάννης Βιρβίλης με δύο ώρες, 26 λεπτά και 26 δευτερόλεπτα. Το 1974 συμμετείχαν 640 δρομείς, ανάμεσα τους και οι πρώτες γυναίκες με νικήτρια τη Γερμανίδα Εύα Μαρία Βέστφαλ (με 3:55.56).

Εν τω μεταξύ συνεχίζονταν η διεξαγωγή του Διεθνούς Μαραθωνίου με καλύτερη στιγμή τη διοργάνωση του 1969. Υπήρξε μεγάλη συμμετοχή εξαιτίας της διεξαγωγής του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος στην Αθήνα. Ο Άγγλος Μπιλ Άντχοκς τερμάτισε πρώτος με δύο ώρες, έντεκα λεπτά και επτά δευτερόλεπτα. Δεύτερος ήταν ο Ιάπωνας Κιμιχάρα με 2:13.25.

Η αγγλοϊαπωνική “μάχη”

Ο Άντχοκς πραγματοποίησε μεγάλο ρεκόρ κλασικής διαδρομής και ήταν παρών στον τερματισμό στο Παναθηναϊκό Στάδιο το 2002, όταν ο Μαρκ Σάινα από την Κένυα κατέρριψε το χρόνο του, δηλώνοντας πως δεν πίστευε πως αυτός ο χρόνος είχε επιτευχθεί πριν από 33 χρόνια!

Τελικά μετά το 1979 ο Διεθνής Μαραθώνιος συγχωνεύθηκε κατά κάποιο τρόπο με τον Κλασικό Μαραθώνιο.

Ο Παπα-Γεώργης (ο ιερέας Γεώργης Δημητρακόπουλος) δίνει την ευχή του στους δρομείς το 1979

Τα δύσκολα χρόνια του Μαραθωνίου

Τη δεκαετία του 80′ οι Έλληνες ξεκίνησαν να ζουν καλά. Δουλειές υπήρχαν, αλλά υπήρχαν και χρήματα. Το αυτοκίνητο έπαψε να είναι είδος πολυτελείας και φυσικά τα ταξί έκαναν χρυσές δουλειές. Ας μη ξεχνάμε πως τα μπουζούκια γέμιζαν και το γαρύφαλλο έπεφτε σύννεφο.

Έτσι μια κυριακάτικη βόλτα με το αυτοκίνητο στην εξοχή για καλό φαγητό και καθαρό αέρα έπαψε πια να αποτελεί προνόμιο για λίγους.

Μια χούφτα δρομείς το 1979

Εκείνη την Κυριακή που επρόκειτο να διεξαχθεί ο Μαραθώνιος με μόλις 100 ή 150 συμμετοχές γίνονταν μεγάλες διαμαρτυρίες από οδηγούς που ήθελαν να πάνε για φαγητό στις καλές ταβέρνες του Μαραθώνα, της Νέας Μάκρης και στις γύρω περιοχές, αλλά ο δρόμος ήταν κλειστός για να πάνε.

Οι μαγαζάτορες διαμαρτύρονταν γιατί έχαναν την πελατεία τους και τοποθετούσαν τάβλες στο δρόμο για να εμποδίσουν τη διεξαγωγή του Μαραθώνα. Τότε η αστυνομία αναγκαζόταν να δώσει τη λύση.

Η άνοδος και η απίστευτη επιτυχία

Η ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και η εμπλοκή των χορηγών, με πρώτη την Alpha Bank το 2001, αλλά και τη διάθεση των Ελλήνων για μια καλύτερη υγεία (σ.σ. η καλύτερη και πιο ανέξοδη γυμναστική είναι το τρέξιμο) επανέφεραν και πάλι τον Κλασικό Μαραθώνιο στο προσκήνιο.

Η χρυσή Ολυμπιονίκης του 1988, Ρόζα Μότα έδωσε την εκκίνηση, όπως θα τη δώσει και φέτος. Ωστόσο ο Κλασικός Μαραθώνιος γιγαντώθηκε μετά το 2007, αφού η φλόγα που ανάβει, αυτό το ιερό φως μοιράζεται σε όλους τους μαραθωνίους του κόσμου.

Η Ρόζα Μότα δίνει την εκκίνηση το 2001

Χάρη σε προσωπικές ενέργειες ορισμένων ανθρώπων τους οποίους οδηγεί η πραγματική αγάπη για το μοναδικό άθλημα ή καλύτερα αγώνισμα που είναι συνδεδεμένο με ένα πολιτιστικό γεγονός όπως είναι η Μάχη του Μαραθώνα, έρχονται άνθρωποι από ολόκληρο τον κόσμο. Μόνιμες εκθέσεις για τον Μαραθώνιο φιλοξενούνται σε χώρες όπως η Κίνα, η Γερμανία, ενώ εκδίδονται ελληνικά βιβλία στα κινέζικα.

Όλοι οι Έλληνες τρέχουν το 2010

Στόχος όλων των μαραθωνοδρόμων, λένε στο πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, είναι να τρέξουν μια τουλάχιστον φορά στην κλασική διαδρομή. Στόχος όλων των Ελλήνων πρέπει να είναι η διατήρηση του Κλασικού Μαραθωνίου και η συμμετοχή όλων μας με τον τρόπο που μπορεί καθένας. Τρέχοντας, προσφέροντας εθελοντική υποστήριξη και κυρίως νιώθοντας υπερηφάνεια για κάτι καθαρά ελληνικό.

Γιατί μπορεί οι Πέρσες να γνώρισαν την ήττα στον Μαραθώνα, ωστόσο δρομείς από το Ιράν που έρχονται να τρέξουν στον Μαραθώνιο, θεωρούν κι εκείνοι πως τιμούν τους προγόνους τους που χάθηκαν στα χέρια των ανδρών του Μιλτιάδη.

Το Παναθηναϊκό Στάδιο όταν τερμάτισε ο Σπύρος Λούης