Tour De France

Ετάπ χρονομέτρησης



Σήμερα, και αφού ήδη έχουμε αναλύσει τις ευθείες (σπριντ) και τα βουνά (αναβάσεις), θα ασχοληθούμε με τα ετάπ χρονομέτρησης. Το χρονόμετρο χωρίζεται σε δυο κατηγορίες: Στην ατομική και την ομαδική χρονομέτρηση.




Ατομική χρονομέτρηση





Στα ετάπ της ατομικής χρονομέτρησης κάθε αθλητής τρέχει μόνος του με μοναδικό αντίπαλο το χρόνο. Η σειρά εκκίνησης είναι η αντίστροφη από αυτή της γενικής βαθμολογίας. Δηλαδή, την ημέρα του ετάπ της ατομικής χρονομέτρησης, ο ποδηλάτης που βρίσκεται στην τελευταία θέση της βαθμολογίας ξεκινάει πρώτος την προσπάθειά του, ενώ αντίθετα ο πρωτοπόρος εκκινεί τελευταίος. Αυτό δίνει ένα επιπλέον πλεονέκτημα στην κίτρινη φανέλα, μια και ο κάτοχός της γνωρίζει ανα πάσα στιγμή τους χρόνους που έχουν κάνει οι αντίπαλοί του στη διαδρομή, έχοντας έτσι το περιθώριο, αν χρειαστεί, είτε να τα δώσει όλα για να κρατηθεί στην κορυφή, είτε να μη ρισκάρει χωρίς λόγο.



Οι αθλητές ξεκινούν με διαφορά ενός λεπτού ο ένας από τον άλλο, ενώ στην τελευταία δεκάδα (η οποία συνήθως αποτελείται από τα φαβορί) η αντίστοιχη χρονική διαφορά εκκίνησης είναι δυο λεπτά.



Τα ετάπ ατομικής χρονομέτρησης χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες.




α) Ο πρόλογος



Τα τελευταία χρόνια ο Γύρος της Γαλλίας αρχίζει με μια ατομική χρονομέτρηση λίγων χιλιομέτρων (3-15χλμ), η οποία ονομάζεται πρόλογος. Σε αυτόν ξεκινάει πρώτος ο πλέον “αδύναμος” ποδηλάτης της χειρότερης (στη βαθμολογία της Παγκόσμιας Ποδηλατικής Ομοσπονδίας) ομάδας και τελευταίος ο υπερασπιζόμενος τον τίτλο του, νικητής της περασμένης διοργάνωσης, ο οποίος φοράει στη φανέλα του τον αριθμό 1.



Στην περίπτωση που ο νικητής δε συμμετέχει, τότε το νούμερο 1 πηγαίνει στον αρχηγό της ομάδας του προηγούμενου πρωταθλητή. (Ο φετινός Γύρος είναι ο πρώτος στην ιστορία χωρίς αθλητή με το νούμερο 1, αφού ο περσινός νικητής Φλόιντ Λάντις πιάστηκε ντοπαρισμένος και βρίσκεται σε δικαστική διαμάχη).



Ο πρόλογος (ο οποίος δεν λογίζεται ως ετάπ) αποφασίζει ποιος θα φοράει την κίτρινη φανέλα την πρώτη ημέρα του Tour και συγχρόνως αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για διαφήμιση της πόλης που τον διοργανώνει (όπως φέτος το Λονδίνο).




β) Ατομική χρονομέτρηση σε ευθεία



Τα περισσότερα ετάπ ατομικής χρονομέτρησης διεξάγονται σε ευθεία και το μήκος τους κυμαίνεται από 20 έως και 70 χιλιόμετρα. Σε κάθε Γύρο της Γαλλίας θα συναντήσουμε συνήθως δυο τέτοια ετάπ. Στο χρονόμετρο διακρίνονται οι ποδηλάτες που μπορούν να παράγουν μεγάλο έργο και να το διατηρούν σταθερό, συνδυάζοντας αυτή τους την απόδοση με ιδανική αεροδυναμική στάση. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την απόδοση ενός αθλητή σε ένα τέτοιο ετάπ, οι κυριότεροι όμως είναι ο αέρας και οι μηχανικές βλάβες.



Ο αθλητής είναι συνέχεια εκτεθειμένος στον αέρα, άρα πρωταρχικό ρόλο παίζει η κατεύθυνση του ανέμου. Το ιδανικό είναι να φυσάει στην ίδια κατεύθυνση της διαδρομής, να “σπρώχνει” δηλαδή ο αέρας τον ποδηλάτη. Αντίθετα, προβληματικός για τον αθλητή είναι όχι τόσο ο “κόντρα” αέρας (τον οποίο μπορεί να καταπολεμήσει με τη δύναμη και την αεροδυναμική στάση), όσο αυτός που τον χτυπάει από τα πλάγια.



Ο δεύτερος μεγάλος εχθρός του αθλητή στο χρονόμετρο είναι οι μηχανικές βλάβες που μπορεί να υποστεί το ποδήλατό του στη διάρκεια της διαδρομής. Και αυτό γιατί σε τέτοια ετάπ ο ρυθμός είναι το βασικότερο. Ένα σκασμένο λάστιχο, για παράδειγμα, δεν αντιστοιχεί χρονικά μόνο στα 20 (περίπου) δευτερόλεπτα που χρειάζονται για να μπει η καινούργια ρόδα, αλλά και στο χρόνο που θα χρειαστεί ο οργανισμός για να ξεκινήσει πάλι από το μηδέν, να “ανεβάσει” στροφές και να ξαναβρεί δυνατό και σταθερό ρυθμό.



Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αποτελεί η ατομική χρονομέτρηση του 1994 στο Μπερζεράκ. Ο Ελβετός Τόνι Ρόμινγκερ, σπεσιαλίστας του είδους και μεγάλος αντίπαλος του Μιγκέλ Ιντουράιν, έπαθε τρεις φορές λάστιχο στα 64 χιλιόμετρα της διαδρομής, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να πιάσει ποτέ του ρυθμό, να καταποντιστεί ψυχολογικά και να χάσει κάθε ελπίδα διεκδίκησης του Tour. Κανείς επίσης δεν μπορεί να ξεχάσει τους Ιταλούς “τιφόζι” στο Γύρο της Ιταλίας του 1992, υποστηρικτές των συμπατριωτών τους Κιαπούτσι και Μπούνιο, που έριχναν πινέζες (!!!) στη διαδρομή για να δημιουργήσουν πρόβλημα στο ποδήλατο του Ιντουράιν.



Είναι περιττό να μιλήσουμε για τον κίνδυνο της βροχής, όμως επειδή τα ετάπ αυτά διεξάγονται σε χαμηλά συνήθως υψόμετρα, δεν είναι συνηθισμένο το θέαμα του βρεγμένου οδοστρώματος. Εδώ μάλλον θα διαφωνήσει μαζί μας ο μεγάλος Βρετανός “χρονομετρίστας” Κρις Μπόρντμαν, ο οποίος στον πρόλογο του 1995 (η προετοιμασία του όλη τη χρονιά είχε γίνει με στόχο εκείνη τη νίκη) πρόλαβε να διανύσει μόλις 150 μέτρα σε μια άκρως επικίνδυνη διαδρομή από την καταρρακτώδη βροχή, πριν υποστεί μια φοβερή πτώση που τον έστειλε κατευθείαν στο νοσοκομείο.



Το τελευταίο ετάπ ατομικής χρονομέτρησης τοποθετείται παραδοσιακά από τους διοργανωτές στην προτελευταία μέρα του αγώνα, έτσι ώστε να υπάρχει συναγωνισμός μέχρι το τέλος. Όπως το 1989, όταν στο νήμα (κυριολεκτικά) του Γύρου, ο Αμερικανός Γκρεγκ Λεμόντ που υπολειπόταν 50 δευτερόλεπτα στη γενική από τον πρώτο μέχρι εκείνη τη στιγμή Γάλλο Λοράν Φινιόν, τον νίκησε στο χρονόμετρο με 58 δεύτερα και του πήρε την κίτρινη φανέλα για οκτώ μόλις δευτερόλεπτα στην πιο μικρή τελική διαφορά μεταξύ πρώτου και δεύτερου στην ιστορία του Tour (Βίντεο 3).



Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά των ετάπ χρονομέτρησης είναι το λεγόμενο “ντουμπλάρισμα” (κυρίως μεταξύ των φαβορί), όταν δηλαδή ένας ποδηλάτης που έχει ξεκινήσει δυο λεπτά αργότερα από τον προηγούμενο, καταφέρει να τον φτάσει και να τον ξεπεράσει. Αυτό αποτελεί μεγάλο ψυχολογικό αβαντάζ για αυτόν που προσπερνάει και ακόμα μεγαλύτερο ντεζαβαντάζ για αυτόν που μένει πίσω (Βίντεο 1).



Οι αθλητές χρησιμοποιούν ειδικά ποδήλατα στο χρονόμετρο, κατασκευασμένα εξ ολοκλήρου από ανθρακονήματα, με τις πίσω ρόδες κλειστές, με μπάρες μπροστά από το τιμόνι πάνω στις οποίες ακουμπούν οι ποδηλάτες εξασφαλίζοντας καλύτερη αεροδυναμική και όσο το δυνατόν ελαφρύτερα και απαλλαγμένα τελείως από άχρηστα στον συγκεκριμένο αγώνα εξαρτήματα. Παίζει τόσο μεγάλο ρόλο η αεροδυναμική του ποδηλάτου και της στάσης του αθλητή, που δίνεται σχολαστική προσοχή και στις μικρότερες λεπτομέρειες. Από το υλικό και το σχήμα κράνους και παπουτσιών μέχρι τη θέση του παγουριού (Βίντεο 4).



Το γρηγορότερο χρονόμετρο έγινε στο Γύρο του 2005. Ο Ντέιβιντ Ζαμπρίσκι διέτρεξε τα 19 χιλιόμετρα του ετάπ με μέση ταχύτητα λίγο πάνω από τα 56 χλμ την ώρα. Το πιο ξακουστό και εντυπωσιακό όμως ετάπ ατομικής χρονομέτρησης που έχει γίνει ποτέ στο Tour δεν είναι άλλο από αυτό του 1992 στο Λουξεμβούργο με τον Ισπανό Μιγκέλ Ιντουράιν, τον μεγαλύτερο σπεσιαλίστα του χρονόμετρου όλων των εποχών. Είναι η πρώτη και τελευταία φορά που ένας ποδηλάτης τελείωσε τον αγώνα πριν αυτός καν αρχίσει, πριν το πελοτόν ανέβει έστω και μια πλαγιά.



Ο “Big Mig” κάλυψε τα 65 χιλιόμετρα της απόστασης σε 1 ώρα 19 λεπτά και 31 δεύτερα με μέση ωριαία ταχύτητα 49.046χλμ/ω, καταστρέφοντας τα όνειρα όλων των υπόλοιπων φαβορί αφού δημιούργησε αξεπέραστες διαφορές με τους αντιπάλους του: Άφησε τον Μπούνιο στα 3.41’, τον Λεμόντ στα 4.04’, τον Ροτς στα 4.10’, τον Κιαπούτσι στα 5.26’ και τον Φινιόν στα 6 λεπτά. Εκείνη την ημέρα γεννήθηκε από τον γαλλικό τύπο το καινούργιο παρατσούκλι του Ισπανού: “ο εξωγήινος”, ενώ ο “Ντιάμπλο” Κιαπούτσι δήλωνε στους δημοσιογράφους «αυτός ο τύπος δεν είναι νορμάλ» και ο Φινιόν συμπλήρωνε «με ντουμπλάρισε, προσπάθησα να τον ακολουθήσω, αλλά αυτός με οδηγούσε κατευθείαν στην κόλαση, οπότε τα παράτησα και έζησα!».




γ) Ατομική χρονομέτρηση σε ανάβαση (κρονοεσκαλάδα)



Μερικές φορές οι διοργανωτές για να δώσουν ακόμα περισσότερο θέαμα, διαλέγουν μια δύσκολη ανάβαση και χρονομετρούν τους ποδηλάτες στην ανηφόρα. Αυτό το χρονόμετρο είναι γνωστό ως “κρονοεσκαλάδα”. Το τελευταίο ετάπ τέτοιου τύπου που έχει γίνει στη Γαλλία ήταν στη διοργάνωση του 2004 με την ανάβαση στο Αλπ ντ’Ουέζ και νικητή τον Λανς Άρμστρονγκ. Είναι χαρακτηριστικό της απίστευτης δυσκολίας τέτοιων ετάπ, πως την επόμενη ημέρα, μια επιτροπή από ποδηλάτες εκπροσωπώντας όλο το πελοτόν, ζήτησε από τους υπεύθυνους του σχεδιασμού του Tour να μην ξαναβάλουν τη συγκεκριμένη ανάβαση σε ατομική χρονομέτρηση και γενικότερα να αποφεύγονται οι “κρονοεσκαλάδας”.



Σε όλες τις κατηγορίες της ατομικής χρονομέτρησης, τον αθλητή ακολουθεί το αυτοκίνητο της ομάδας του, δίνοντας οδηγίες, προσφέροντας τεχνική υποστήριξη αν χρειαστεί και πάνω από όλα εμψυχώνοντας τον ποδηλάτη, μιλώντας του από την ειδικά τοποθετημένη πάνω στον ουρανό του οχήματος ντουντούκα.




2. Ομαδική χρονομέτρηση



Αρκετές φορές την πρώτη εβδομάδα του Γύρου υπάρχει ένα ετάπ ομαδικής χρονομέτρησης. Σε αυτό, όλοι οι ποδηλάτες της κάθε ομάδας αγωνίζονται μαζί ενάντια στο χρόνο. Όπως στο ατομικό, έτσι και στο ομαδικό χρονόμετρο, η σειρά εκκίνησης δίνεται αντιστρόφως ανάλογα με τη βαθμολογία των ομάδων στη γενική κατάταξη. Η χειρότερη ξεκινάει πρώτη και η καλύτερη εκκινεί τελευταία (Βίντεο 5).



Επειδή κατά τη διάρκεια του αγώνα μπορεί να συμβούν διάφορα απρόοπτα (από μηχανικές βλάβες μέχρι πτώσεις και εγκαταλείψεις), ο τελικός χρόνος που δίνεται σε κάθε ομάδα είναι αυτός που αντιπροσωπεύει ο πέμπτος αθλητής που θα περάσει τη γραμμή του τερματισμού. Έτσι οι ομάδες έχουν το περιθώριο να «αφήσουν» κάποιον (η κάποιους) πίσω στο δρόμο αν αυτός δεν μπορεί να ακολουθήσει το ρυθμό της ομάδας για οποιοδήποτε λόγο. Το πρόβλημα αρχίζει αν αυτός που δεν μπορεί να συνεχίσει είναι ο αρχηγός. Τότε σταματάει υποχρεωτικά όλη η ομάδα και τον περιμένει (Βίντεο 2).



Η ομαδική χρονομέτρηση επανειλημμένα έχει γίνει στόχος αρνητικής κριτικής με βασικό (και αληθινό) επιχείρημα πως ευνοεί τα φαβορί των δυνατών ομάδων, ενώ παράλληλα χαντακώνει εν δυνάμει φαβορί που όμως αγωνίζονται σε ασθενέστερες ομάδες. Για αυτό το λόγο οι διοργανωτές αποφάσισαν να μειώσουν την απώλεια χρόνου που υφίσταντο οι πιο αδύνατοι, βάζοντας ένα είδος υποχρεωτικού ορίου απώλειας χρόνου, σύμφωνα με το οποίο η κάθε ομάδα, ανάλογα με τη θέση της, χάνει συγκεκριμένο, εικονικό (σχετικά μικρό) χρόνο, οπωσδήποτε λιγότερο από αυτόν που στην πραγματικότητα απώλεσε στη διάρκεια του ετάπ.



Εδώ τελειώνει η παρουσίαση της μορφής του αγώνα. Αφού είδαμε τις ομάδες, τους αθλητές και τους στόχους τους και αναλύσαμε τα διαφορετικά είδη ετάπ, θα περάσουμε τώρα σε μερικά ιστορικά στοιχεία του Γύρου της Γαλλίας. Θα σας γνωρίσουμε πέντε από τις πιο ιστορικές κορυφές που έχουν σημαδέψει τον συγκεκριμένο ποδηλατικό αγώνα και μετά θα περάσουμε σε αυτούς τους ποδηλάτες που με τις επιδόσεις τους ανέβηκαν στο Πάνθεον των ηρώων του Tour de France.




Οι “μύθοι” των Άλπεων και των Πυρηναίων

Είναι δεκάδες οι κορυφές που έχουν περάσει οι ποδηλάτες στα 104 χρόνια ιστορίας του Γύρου. Όπως θα θυμάστε, οι αναβάσεις χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες ανάλογα με τη δυσκολία τους, αρχίζοντας από αυτές της τέταρτης κατηγορίας (οι πιο εύκολες) και φτάνοντας σε αυτές της πρώτης που είναι και οι πιο δύσκολες. Υπάρχει όμως και μια πέμπτη κατηγορία στην οποία ανήκουν τα βουνά που αποτελούν τους πραγματικούς εφιάλτες του πελοτόν και είναι τέτοιος ο βαθμός δυσκολίας τους που ονομάζονται αναβάσεις «εκτός κατηγορίας». Είναι σε αυτά τα βουνά που γράφεται η πραγματική ιστορία του Tour de France. Ας «ανέβουμε» μαζί πέντε από αυτά.




1) Alpe d’Huez (Αλπ ντ’Ουέζ) – Άλπεις



Πρόκειται αναμφισβήτητα για την πιο γνωστή ανάβαση του Γύρου της Γαλλίας. Βρίσκεται στις κεντρικές Γαλλικές Άλπεις σε υψόμετρο 1815 μέτρων και το χειμώνα λειτουργεί ως χιονοδρομικό κέντρο. Η διαδρομή έχει μήκος 14 χιλιόμετρα με μέση κλίση 8.1% και ανώτατη κλίση 10.3% για δυο χιλιόμετρα.



Αυτό που ανεβάζει το δείκτη δυσκολίας της συγκεκριμένης ανάβασης στα ύψη είναι οι μυθικές 21 φουρκέτες που μοιάζουν κυριολεκτικά με όρθιους τοίχους όταν τις ανεβαίνεις με ποδήλατο. Κάθε μια από αυτές έχει το όνομα ενός αθλητή που έχει νικήσει στο παρελθόν το συγκεκριμένο ετάπ. Πρώτος νικητής (1952) υπήρξε ο μεγάλος Ιταλός Φάουστο Κόπι, γι’αυτό και η πρώτη φουρκέτα φέρει το όνομά του. Το 2004 συγκεντρώθηκαν κατά μήκος της ανάβασης περίπου ένα εκατομμύριο άτομα για να αποθεώσουν τον Άρμστρονγκ που νίκησε με τον δεύτερο καλύτερο χρόνο στην ιστορία, μόλις ένα δευτερόλεπτο περισσότερο από το απόλυτο ρεκόρ που κατέχει ο Μάρκο Παντάνι από το 1997 με 37 λεπτά και 35 δεύτερα.



Ο θρύλος λέει πως όποιος περάσει πρώτος το Αλπ ντ’Ουέζ και νικήσει σε ένα από τα μεγάλα χρονόμετρα, κερδίζει το Tour de France.




2) Mont Ventoux (Μοντ Βεντού) – Άλπεις



Ο όγκος του Μοντ Βεντού δεσπόζει στην επαρχία Προβάνς στη νοτιοανατολική Γαλλία. Η κορφή του βρίσκεται στα 1912 μέτρα, η ανάβαση έχει μήκος 23 χιλιόμετρα με μέση κλίση 7.1% και ανώτατη κλίση 11% για ένα χιλιόμετρο. Το Βεντού είναι γνωστό για τους σφοδρούς ανέμους που φυσάνε στην κορυφή του και φτάνουν μέχρι τα 320χλμ/ω.



Ένα από τα μεγαλύτερα δράματα του Γύρου συνέβη τρία περίπου χιλιόμετρο πριν το τέλος της ανάβασης στις 13 Ιουλίου 1967, όταν ο Άγγλος ποδηλάτης Τομ Σίμπσον άφησε την τελευταία του πνοή από καρδιακή ανακοπή που οφειλόταν σε αμφεταμίνες, αλκοόλ και εξάντληση. Στο σημείο εκείνο υπάρχει σήμερα ένα μνημείο αφιερωμένο στη μνήμη του (Βίντεο 6).



Ο ίδιος ο μεγάλος Έντι Μέρξ, φτάνοντας το 1970 στην κορυφή, κατέρρευσε και χρειάστηκε να του παρασχεθεί οξυγόνο για να συνέλθει, να συνεχίσει και τελικά να κερδίσει το Tour.




3) Col du Galibier (Γκαλιμπιέρ) – Άλπεις



Το Γκαλιμπιέρ βρίσκεται στην επαρχία της Σαβοΐας, στη νότια Γαλλία. Η κορυφή του βρίσκεται στα 2.645 μέτρα και είναι συνήθως το υψηλότερο πέρασμα του Γύρου. Η ανάβαση έχει μήκος 18.1 χιλιόμετρα με μέση κλίση 6.9% και ανώτατη κλίση 8.6% για τρία χιλιόμετρα, φτάνοντας όμως το 10% λίγο πριν το τέλος.



Η προσπάθεια των αθλητών γίνεται πολύ δύσκολη εξαιτίας της έλλειψης οξυγόνου σε τέτοιο υψόμετρο και επειδή συχνά επικρατούν άσχημες καιρικές συνθήκες. Το 1996 ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή λόγω πυκνής χιονόπτωσης, στερώντας έτσι από τον Μιγκέλ Ιντουράιν την τελευταία ελπίδα αντεπίθεσης και βάζοντας τέλος στα όνειρά του για μια έκτη συνεχόμενη νίκη.




4) Col du Tourmalet (Τουρμαλέ) – Πυρηναία



Το Τουρμαλέ βρίσκεται στα κεντρικά Πυρηναία, στο έδαφος της Γαλλίας και είναι η πιο συχνή ανάβαση στην ιστορία του Γύρου, αφού οι αθλητές την έχουν ανέβει 73 φορές. Η κορυφή του φτάνει τα 2.115 μέτρα, η ανάβαση έχει μήκος 17.1 χιλιόμετρα με μέση κλίση 7.4% και ανώτατη κλίση 10% για ένα χιλιόμετρο.



Πάνω στο Τουρμαλέ βρίσκεται ένα μνημείο αφιερωμένο στον Ζακ Γκοντέτ, παλιό διευθυντή του Γύρου (1936-1987). Αυτό που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη ανάβαση είναι οι χιλιάδες “ικουρίνιας”, οι πράσινες, κόκκινες και λευκές σημαίες των Βάσκων που κατακλύζουν τις πλαγιές του βουνού για να αποθεώσουν τους ποδηλάτες.




5) Hautacam (Οτακάμ) – Πυρηναία



Πρόκειται για ένα πασίγνωστο χιονοδρομικό κέντρο στα βόρεια Πυρηναία κοντά στην γαλλική πόλη Λούρδες. Η κορυφή του βρίσκεται στα 1635 μέτρα, η ανάβαση έχει μήκος 17.3 χιλιόμετρα με μέση κλίση 6.8% και ανώτατη κλίση 9.5% για τρία χιλιόμετρα.



Η ανάβαση στο Οτακάμ έχει μείνει στην ιστορία για το τέλος της “εποχής” Ιντουράιν. Στο 16ο ετάπ του Γύρου του 1996 ο Δανός Μπιάρνε Ρίις έκανε τη μεγάλη του επίθεση λίγα χιλιόμετρα πριν την Πυρηναϊκή κορφή αφήνοντας όλους τους αντιπάλους του πίσω και κατακτώντας ουσιαστικά το Tour. Πριν έξι περίπου μήνες ο Δανός αθλητής παραδέχτηκε σε συνέντευξη Τύπου πως όταν είχε κερδίσει εκείνη τη χρονιά, ήταν τίγκα στη ντόπα. Αποτέλεσμα; Του αφαιρέθηκε η νίκη και το όνομά του δεν υπάρχει πλέον στον κατάλογο των νικητών του Γύρου.



Αφήνοντας τις πλέον ένδοξες αναβάσεις του Tour de France αξίζει τον κόπο να κάνουμε μια μικρή αναφορά στην πιο απάνθρωπη και μισητή στους ποδηλάτες ανηφόρα. Περιλαμβάνεται στο Γύρο της Ισπανίας και βρίσκεται στο βόρειο μέρος της χώρας, στο πριγκιπάτο των Αστούριας. Πρόκειται για το περίφημο Alto de Angliru (Άλτο δε Ανγκλίρου) με ύψος 1570 μέτρα, μήκος ανάβασης 12.6 χιλιόμετρα και μέση κλίση 10.1% (!). Κοντά στην κορυφή της διαδρομής η ανηφόρα για 3 χιλιόμετρα έχει μέση κλίση 17% φτάνοντας μέχρι και το 23%!!!



Σε εκείνο το σημείο ο δρόμος είναι τόσο απότομος που τα αυτοκίνητα όταν βρέχει αδυνατούν να ανέβουν. Οι ποδηλάτες συχνά έχουν διαμαρτυρηθεί για την επιμονή των διοργανωτών να συμπεριλαμβάνουν το Ανγκλίρου στον Ισπανικό Γύρο, χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη ανάβαση με λέξεις όπως “ξεφτίλα”, “κόλαση” και “παράνοια”.




Η θρυλική πεντάδα

Χιλιάδες ποδηλάτες έχουν πάρει μέρος στα 104 χρόνια ιστορίας του Γύρου Γαλλίας. Άλλοι με καλύτερα και άλλοι με χειρότερα αποτελέσματα. Άλλοι πρωταγωνιστές και άλλοι κομπάρσοι. Άλλοι νικητές και άλλοι ηττημένοι. Ο Γύρος έτσι κι αλλιώς δεν αστειεύεται και στην παραμικρή απροσεξία ή ατυχία τιμωρεί αμείλικτα.



Ανάμεσα σε όλους αυτούς όμως, ξεχωρίζει μια πολύ μικρή ομάδα που αποτελείται από πέντε επίλεκτα μέλη. Πέντε μόλις ποδηλάτες σε ένα ολόκληρο αιώνα ζωής του Tour. Οι πέντε αυτοί “γίγαντες” έχουν κερδίσει τις 27 διοργανώσεις από τις 93 που έχουν γίνει. Ας τους γνωρίσουμε λίγο καλύτερα (αρχίζοντας από τον παλαιότερο).




1. Jacques Anquetil (Ζακ Ανκετίλ)




Ο “κύριος χρονόμετρο”



Ο Ζακ Ανκετίλ, Γάλλος ποδηλάτης (1934-1987), υπήρξε ο πρώτος που κέρδισε 5 Tour de France (1957, 1961-64) διακρινόμενος κυρίως στα ετάπ ατομικής χρονομέτρησης. Η ικανότητά του αυτή του έδωσε το προσωνύμιο “Monsieur Chrono” (“κύριος χρονόμετρο”). Στη διοργάνωση του 1961 πήρε την κίτρινη φανέλα την πρώτη μέρα του αγώνα και την κράτησε μέχρι και την τελευταία. Συνολικά φόρεσε τα κίτρινα 50 αγωνιστικές ημέρες και κέρδισε 16 ετάπ. Κέρδισε επίσης 2 Γύρους Ιταλίας και ένα Γύρο Ισπανίας, ενώ το 1956 έσπασε το ρεκόρ της ώρας του Φάουστ Κόπι που κρατούσε 14 ολόκληρα χρόνια, καλύπτοντας 46,159 χιλιόμετρα σε 60 λεπτά. Ο Ανκετίλ πέθανε το 1987 από καρκίνο στο στομάχι.




2. Eddy Merckx (Έντι Μερξ)

Ο “κανίβαλος”

Με τεράστια διαφορά ο Βέλγος Έντι Μερξ είναι ο μεγαλύτερος ποδηλάτης όλων των εποχών. Τα κατορθώματά του υπήρξαν αξεπέραστα στο παρελθόν και σίγουρα έτσι θα μείνουν και στο μέλλον. Ο ποδηλάτης που ήθελε να τα κερδίζει όλα, που δεν υπάκουε σε τακτικές και που πάντα ξεχυνόταν αχόρταγος μπροστά για τη νίκη, όποια κι αν ήταν αυτή. Όχι άδικα, είναι πλατιά γνωστός ως ο “κανίβαλος” (Βίντεο 7).



Η ποδηλατική του ιστορία δε χωράει σε 100 λέξεις (σίγουρα θα κάνουμε κάποια στιγμή ένα εκτεταμένο αφιέρωμα), ας περιοριστούμε απλώς στα κορυφαία. Ο Μερξ κατέκτησε συνολικά 525 νίκες στην καριέρα του, αριθμός ιλιγγιώδης όπως κι αν το σκεφτεί κανείς. Κέρδισε 5 Γύρους Γαλλίας (1969-72,1974), 5 Γύρους Ιταλίας και 1 Γύρο Ισπανίας. Φόρεσε την κίτρινη φανέλα 96 φορές και πήρε την πρωτιά σε 34 ετάπ του Tour (ρεκόρ ακατάρριπτα και τα δυο). Είναι ο μόνος που έχει καταφέρει να πάρει την ίδια χρονιά και τις τρεις φανέλες, την κίτρινη της γενικής, την πράσινη της σταθερότητας και την άσπρη με τα κόκκινα πουά των βουνών (1969). Έχει κερδίσει όλες τις κλασικές διαδρομές, παγκόσμια πρωταθλήματα, έχει πάρει μέρος σε 1582 επίσημους αγώνες, περισσότερους από οποιονδήποτε άλλο ποδηλάτη.



Φυσικά δεν του ξέφυγε το ρεκόρ της ώρας. Το έσπασε το 1972 στο μεγάλο υψόμετρο του Μέξικο Σίτι καλύπτοντας 49,431 χιλιόμετρα σε 60 λεπτά. Σήμερα διατηρεί εργοστάσιο κατασκευής αγωνιστικών ποδηλάτων και ασχολείται με το σχολιασμό αγώνων. Ένας σταθμός του μετρό των Βρυξελλών έχει το όνομά του και εκεί εκτίθεται το ποδήλατο με το οποίο κατέρριψε το ρεκόρ της ώρας.




3. Bernard Hinault (Μπερνάρ Ινό)

Το “αφεντικό”

Ο Γάλλος Μπερνάρ Ινό είναι ο τρίτος ποδηλάτης που κατάφερε να κατακτήσει 5 φορές το Γύρο της Γαλλίας (1978-79, 1981-82, 1985). Φόρεσε τα κίτρινα 75 φορές και κέρδισε 28 ετάπ. Είναι ο μόνος που έχει κερδίσει τον καθένα από τους τρεις μεγάλους γύρους πάνω από μια φορά (3 Γύροι Ιταλίας και 2 Ισπανίας).



Η πολύ έντονη προσωπικότητα του Ινό, του έδωσε το προσωνύμιο “le Patron” (“το αφεντικό”). Ασκούσε μεγάλη επιρροή πάνω στο πελοτόν και πολλές φορές δημιούργησε προβλήματα στους διοργανωτές, υπερασπιζόμενος συμφέροντα των συναθλητών του. Απίστευτα εγωιστής και εκδικητικός, αν υποψιαζόταν πως κάποιος αντίπαλος δεν ήταν με το μέρος του, δεν δίσταζε να τον περιμένει για να τον ταπεινώσει στον αγώνα. Πραγματικό «σκυλί» στην ανηφόρα, δεν τα έβαζε ποτέ κάτω.
“Όσο αναπνέω, επιτίθεμαι”, συνήθιζε να λέει.



Σήμερα ανήκει στην οργανωτική επιτροπή του Tour de France. Θα τον δείτε μετά από κάθε απονομή να εκτελεί χρέη δημοσίων σχέσεων.




4. Miguel Indurain (Μιγκέλ Ιντουράιν)




Ο “εξωγήινος”

Ο Ισπανός Μιγκέλ Ιντουράιν είναι ο μεγαλύτερος σπεσιαλίστας στο χρονόμετρο στην ιστορία του Γύρου της Γαλλίας. Είναι ο μόνος ποδηλάτης που “καθάρισε” ένα Tour στην ατομική χρονομέτρηση πριν καν αρχίσουν τα βουνά (1992, Λουξεμβούργο). Η εξωπραγματική του απόδοση σε εκείνο το ετάπ του έδωσε το προσωνύμιο “εξωγήινος”. Ο Ιντουράιν κέρδισε 5 Γύρους Γαλλίας (1991-95) και είναι ο πρώτος που το έκανε συνεχόμενα. Φόρεσε την κίτρινη φανέλα 60 φορές και ήρθε πρώτος σε 12 ετάπ. Επίσης πήρε 2 Γύρους Ιταλίας και παγκόσμια πρωταθλήματα στο χρονόμετρο. Κέρδισε το χρυσό μετάλλιο ατομικής χρονομέτρησης το 1996 στην Ατλάντα, στην πρώτη Ολυμπιάδα που επιτράπηκε η συμμετοχή επαγγελματιών ποδηλατών.



Το 1994 κατέρριψε το ρεκόρ της ώρας χρησιμοποιώντας ένα ειδικά κατασκευασμένο ποδήλατο, την “Espada” (σπαθί), προκαλώντας την παγκόσμια έκπληξη, επειδή η σωματική του κατασκευή (πανύψηλος και γεροδεμένος) δεν τον βοηθούσε καθόλου στην αεροδυναμική που απαιτείται μέσα σε ποδηλατοδρόμιο. Κι όμως, έτρεξε 53,040 χιλιόμετρα σε μια ώρα.



Ο Ιντουράιν ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στο πελοτόν λόγω της γενναιοδωρίας του στη διάρκεια του αγώνα και της μετριοφροσύνης του απέναντι στα ΜΜΕ. Σήμερα είναι μέλος της Ισπανικής Ολυμπιακής Επιτροπής.




5. Lance Armstrong (Λανς Άρμστρονγκ)

Ο “Μέλοου Τζόνι”

Ο Αμερικανός Λανς Άρμστρονγκ είναι ο άνθρωπος που έσπασε το ρεκόρ των προηγούμενων τεσσάρων αθλητών, κατακτώντας επτά φορές το Tour de France, αφού όμως πριν είχε νικήσει σε έναν ακόμα μεγαλύτερο αγώνα τον ίδιο το θάνατο. Το 1996 οι γιατροί του διέγνωσαν καρκίνο των όρχεων με μετάσταση στον εγκέφαλο και τους πνεύμονες. Οι ελπίδες του για θεραπεία δεν ξεπερνούσαν το 50%, αλλά ο πεισματάρης Λανς τα κατάφερε. Και επέστρεψε. Στη ζωή και στην ποδηλασία.



Πήρε επτά συνεχόμενους Γύρους Γαλλίας (1999-2005) φορώντας τα κίτρινα 83 φορές και νικώντας σε 22 ετάπ. Η ονομασία της κίτρινης φανέλας στα γαλλικά,
“maillot jaune”, και η παράφραση της προφοράς της από τους αμερικανούς υποστηρικτές του, σε συνδυασμό με τη συχνότητα που ο Άρμστρονγκ τη φόραγε επί επτά συναπτά χρόνια, του έβγαλε το παρατσούκλι “Mellow Johnny”.



Ο Άρμστρονγκ κατηγορήθηκε πολλές φορές για χρήση αναβολικών, αλλά ποτέ δεν αποδείχτηκε κάτι, ενώ και ο ίδιος το αρνείται μέχρι σήμερα. Το 1997, μετά την αποκατάσταση της υγείας του, δημιούργησε σε συνεργασία με τη NIKE την οργάνωση για την καταπολέμηση του καρκίνου, Lance Armstrong Foundation. Το γνωστό πια σε όλους κίτρινο βραχιολάκι με την ονομασία “Live strong” (ζήσε δυνατά), που βγήκε στην αγορά το 2004, σημείωσε παγκόσμια επιτυχία, φέρνοντας καθαρά κέρδη 60 εκατομμυρίων δολαρίων στην οργάνωση και κατ’ επέκταση στον αντικαρκινικό αγώνα. Ο Άρμστρονγκ αποσύρθηκε πρόπερσι από την ενεργό δράση.




Βίντεο 1. 1994. Ο μεγάλος Μιγκέλ Ιντουράιν “ντουμπλάρει” τον νεότατο (22 ετών) Λανς Άρμστρονγκ στην ατομική χρονομέτρηση και τον προσπερνάει σα σταματημένο.












2005, ομαδική χρονομέτρηση. “Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα!” Ο Ντέιβιντ Ζαμπρίσκι, πρωτοπόρος στη βαθμολογία, πέφτει. Η ομάδα του, CSC, δεν τον περιμένει, προτιμώντας να συνεχίσει και να διεκδικήσει τη νίκη στο ετάπ. Τελικά, εκτός από την κίτρινη φανέλα, θα χάσουν και την πρώτη θέση στο ετάπ για ένα δευτερόλεπτο. Η ατυχία σε όλο της το μεγαλείο. Και η μετάδοση του σχολιαστή όλα τα λεφτά…










1989, τελευταίο ετάπ στο Παρίσι. Η μεγαλύτερη ανατροπή της τελευταίας στιγμής στην ιστορία του Tour. Ο Αμερικανός Λεμόντ έρχεται πρώτος στην ατομική χρονομέτρηση και κερδίζει την κίτρινη φανέλα από τον Γάλλο Φινιόν για μόλις οκτώ δευτερόλεπτα. Όλο το κοντράστ των συναισθημάτων με το ξέσπασμα χαράς του Λεμόντ και την κατάρρευση του Φινιόν.









2003, ατομική χρονομέτρηση. Δείτε σε 80 δεύτερα όλα τα στάδια ενός ετάπ χρονόμετρου από τον Γερμανό Γιάν Ούλριχ. Ζέσταμα, εκκίνηση, ένταση, τερματισμός και θαυμάστε την άψογη αεροδυναμική στάση του αθλητή πάνω στο ειδικό ποδήλατο.













Στιγμιότυπα από διάφορες ομαδικές χρονομετρήσεις της Ντισκάβερι Τσάνελ, ομάδας του μεγάλου Λανς Άρμστρονγκ.









13 Ιουλίου 1967, ανάβαση στο Μοντ Βεντού. Οι τελευταίες τραγικές στιγμές του Τομ Σίμπσον. Η κατάρρευσή του, το ελικόπτερο που παίρνει το άψυχο κορμί του και η ενός λεπτού σιγή στη μνήμη του από το σοκαρισμένο πελοτόν.









1969. Στιγμιότυπα από τον πρώτο Γύρο του “κανίβαλου”. Ο Έντι Μερξ κέρδισε και τις τρεις βαθμολογίες (κίτρινη φανέλα αλλά και πράσινη και άσπρη με κόκκινα πουά), άθλος που δεν έχει ξαναγίνει ποτέ.



Βίντεο 7.




Εδώ ολοκληρώνεται το μεγάλο αφιέρωμα του
SPORT 24 στο Tour de France. Ελπίζουμε να σας βοηθήσαμε στην κατανόηση του αθλήματος της επαγγελματικής ποδηλασίας και να σας φέραμε πιο κοντά στο μεγαλύτερο γεγονός αυτού του αθλήματος, τον Ποδηλατικό Γύρο της Γαλλίας. Εμείς θα επανέλθουμε προσπαθώντας να αναλύσουμε τη μεγαλύτερη πληγή του πελοτόν που δεν είναι άλλη από το ντόπινγκ.