Να μη πέσει στο ξερό μας το κεφάλι

Έπεσε λοιπόν ο ένας από τους τέσσερις πυλώνες φωτισμού στο γήπεδο του ΟΦΗ (ευτυχώς χωρίς θύματα) και ξαναβγήκε στην επιφάνεια το θέμα των κινδύνων που ενέχει η έλλειψη συντήρησης των αθλητικών εγκαταστάσεων στην χώρα μας, τόσο για τους αθλούμενους και τους εργαζόμενους σε αυτούς, όσο και για τους θεατές των αγώνων που τελούνται εκεί.

Αν και το θέμα δεν έχει να κάνει μόνο με τις αθλητικές εγκαταστάσεις αλλά με το σύνολο σχεδόν των (δημόσιων ή όχι) κτιρίων και εγκαταστάσεων όπου είναι δυνατόν να συγκεντρώνεται πλήθος, όπως σχολεία, νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες, εργοστάσια κτλ, στο παρόν άρθρο θα καταπιαστούμε κυρίως με τους λόγους που οδηγούν σε κατόπιν εορτής επισημάνσεις και οδηγίες που ξεχνιούνται αμέσως μετά και μέχρι την επόμενη «εορτή».

Να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή, πως θεωρούμε τόσο αυτός όσο και οι υπόλοιποι πυλώνες αλλά και το ίδιο το γήπεδο, έχουν κατασκευαστεί με νόμιμη οικοδομική άδεια, που εμπεριέχει στατική μελέτη. Επίσης πως έχει εφαρμοστεί η εν λόγω μελέτη και δεν έχουν γίνει παρατυπίες.

Στο συμπέρασμα αυτό μας οδηγεί και η απρόσκοπτη λειτουργία του γηπέδου και των πυλώνων επι πάρα πολλά έτη. Σημειωτέον πως το γήπεδο κατασκευάστηκε το 1951, προστέθηκε τμήμα κερκίδων το 1987 και ανακατασκευάστηκε το 2001, ήταν μάλιστα και ένα από τα ολυμπιακά προπονητήρια για το 2004.

Επομένως η πτώση του πυλώνα θα μας απασχολήσει σαν μεμονωμένο γεγονός που αφορά την συντήρηση του συγκεκριμένου και δεν οφείλεται σε αρχικές ελλείψεις και κακοτεχνίες.

Οι επισημάνσεις…

Παρά την έλλειψη συγκεκριμένων στοιχείων, από μια πρώτη ματιά στις φωτογραφίες και στα ρεπορτάζ από το συμβάν, μπορούμε να πούμε τα εξής:

1. Έπεσε ολόκληρος ο πυλώνας. Δηλαδή, δεν έσπασε σε ένα σημείο του, καθ’ ύψος αυτού. Επομένως έσπασε στο σημείο σύνδεσης με το θεμέλιο του.

2. Αίτιο της κατάρρευσης είναι ο ισχυρός αέρας, σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες. Ο πυλώνας όμως έστεκε εκεί για πάρα πολλά χρόνια, πράγμα που σημαίνει πως πολύ δύσκολα μπορεί να ισχυριστεί κάποιος πως δεν είχε ξαναφυσήξει τόσο δυνατός αέρας.

3. Κατέρρευσε μόνο ο συγκεκριμένος πυλώνας και δεν παρατηρήθηκαν ζημιές στους υπόλοιπους. Παρά το γεγονός πως θα μπορούσε η φορά του αέρα να είναι τέτοια που να επιβαρύνει ιδίως αυτόν σε σχέση με τους υπόλοιπους, είναι εξαιρετικά σπάνιο να μην έχει ξαναγίνει αυτό. Το συμπέρασμα που βγάζουμε λοιπόν, είναι πως κάτι είχε συμβεί σε αυτόν τον πυλώνα που δεν είχε συμβεί στους υπόλοιπους. Και αυτό έχει να κάνει με την συντήρηση της σύνδεσής του με το θεμέλιο.

4. Υπάρχουν διάφορες αιτίες αστοχίας της σύνδεσης. Αστοχία της λεπίδας έδρασης, των αγκυρίων έδρασης ή διάρρηξη του σκυροδέματος του θεμέλιου.

5. Πιθανότερη αιτία, θεωρούμε την αστοχία των αγκυρίων σύνδεσης. Αυτά τα αγκύρια είναι σιδερένιες ράβδοι μήκους από 0.5 έως 1.0 μέτρο και πάχους από 20 έως 50 χιλιοστά, με γάντζο στην μια άκρη που ενσωματώνεται στο θεμέλιο και σπείρωμα βίδας στην άλλη άκρη. Όταν κατασκευάζεται το θεμέλιο, αυτά τα αγκύρια «θάβονται» μέσα σε αυτό κατά τη διάρκεια της σκυροδέτησης και προεξέχουν μετά την ολοκλήρωση αυτής, κατά το τμήμα τους που είναι σπειρωμένο. Η βάση του πυλώνα συγκολλάται σε μια λεπίδα έδρασης, η οποία έχει τις κατάλληλες τρύπες για να περάσουν μέσα από αυτήν τα αγκύρια και με παξιμάδια να «σφίξουν» σε αυτήν. Αυτού του είδους η σύνδεση (ανάλογα και με τον αριθμό και μήκη των αγκυρίων) θεωρείται εξαιρετικά ασφαλής για να μεταφέρει τα διάφορα φορτία (προβολείς, αέρας, χιόνι, σεισμός) στο έδαφος.

6. Η αστοχία των αγκυρίων σύνδεσης έχει να κάνει κυρίως με την έλλειψη συντήρησης αυτών. Ο μορφοχάλυβας από τον οποίο κατασκευάζονται είναι ένα υλικό εξαιρετικής αντοχής αλλά πολύ εύκολα σκουριάζει. Ιδίως σε περιοχές κοντά στην θαλασσα, όπως το «Θεόδωρος Βαρδινογιάννης». Η συντήρηση πρέπει (αν τα αγκύρια δεν είναι γαλβανισμένα, που πολύ σπάνια είναι) να γίνεται ανά δύο τουλάχιστον χρόνια με επίστρωση από μίνιο. Αν μάλιστα διαπιστωθεί πως η διάβρωση έχει προχωρήσει, καλό είναι να επανεξετάζεται η αντοχή της στήριξης και η ενίσχυση αυτής.

7. Σύμφωνα με το ν. 4049/2012 υπεύθυνη για την ασφάλεια των αθλητικών εγκαταστάσεων σε όλα τα επίπεδα (στατική επάρκεια, πυροπροστασία, ιατρικοί χώροι κτλ) είναι η Αποκεντρωμένη Περιφέρεια και συγκεκριμένα ο Γενικός Γραμματέας αυτής, ο οποίος κάθε δεύτερο 15μερο Μαΐου συγκροτεί επιτροπή που τον Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο εξετάζει όλους τους αθλητικούς χώρους και ανάλογα εισηγείται για την έκδοση ή όχι της ειδικής άδειας που απαιτείται. Αν η εγκατάσταση δεν πληρεί τις απαραίτητες προϋποθέσεις ή δεν έχει άδεια λειτουργίας, ο αθλητικός χώρος δύναται να σφραγισθεί, μέχρις ότου αυτές υλοποιηθούν.

8. Σημειωτέον πως οι όποια συντήρηση και η οικονομική επιβάρυνση από αυτήν αφορά τον ιδιοκτήτη του γηπέδου που είναι ο ερασιτέχνης ΟΦΗ.

Και τώρα τί περιμένουμε;

Σύμφωνα με τα παραπάνω, αφενός μεν δεν είχε γίνει η κατάλληλη συντήρηση στον πυλώνα που έπεσε, αφετέρου δε αυτή η παράλειψη δεν είχε διαπιστωθεί. Και φυσικά, δεν είναι η πρώτη φορά που στην χώρα μας συμβαίνουν τέτοιου είδους φαινόμενα.

Εξαγγελίες που μένουν στα χαρτιά μέχρις ότου κοπάσει ο θόρυβος που τις έκανε αναγκαίες, νόμοι που δεν εφαρμόζονται κτλ. Η εύκολη λύση θα ήταν να πούμε τα γνωστά και χιλιοτριμμένα «να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι», «να φτιάξουμε ένα νόμο για να εφαρμόζονται οι νόμοι» και μετά να συνεχίσουμε να ζούμε όπως και πριν περιμένοντας από κάποιον άλλο να μας λύσει τα προβλήματα.

Η δύσκολη λύση είναι να δούμε πως αν δεν αλλάξουμε εμείς τρόπο σκέψης και δεν αποφασίσουμε να δράσουμε ανάλογα, μπορεί ο επόμενος πυλώνας να πέσει στο δικό μας κεφάλι. Και πολύ καλά θα κάνει αν εξακολουθεί και παραμένει «ξερό».

Ο Βαγγέλης Φιλέρης είναι πολιτικός μηχανικός ειδικευμένος στις στατικές μελέτες.