Το όραμα που γιγαντώνεται και ο αθλητικός τουρισμός

Η ώρα για τη μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση που πραγματοποιείται στη χώρα μας πλησιάζει. Περίπου 43.000 δρομείς θα αγωνιστούν την Κυριακή (08/11) σε όλες τις αποστάσεις του Αυθεντικού Μαραθώνιου της Αθήνας.

Ένα νούμερο το οποίο σίγουρο προκαλεί ίλιγγο και γεμίζει ενθουσιασμό και υποχρεώσεις τους διοργανωτές. Η γιγάντωση του αγώνα αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα για όλους όσους εμπλέκονται στον Μαραθώνιο τόσο σε αγωνιστικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο για λόγους που θα αναλύσουμε παρακάτω.

Πως ξεκίνησε όμως η ιδέα της διεξαγωγής ενός αγώνα σε μόνιμη βάση στην κλασική διαδρομή του Μαραθωνίου και πως φτάσαμε μέχρι το σημείο να τρέχουν σε αυτόν τον αγώνα 43.000 είναι το ένα από τα δύο ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν.

Ο αγώνας γίνεται στην κλασική διαδρομή και καθιερώθηκε προς τιμήν του άγνωστου Αθηναίου οπλίτη, ο οποίος το 490 π.Χ. έτρεξε από το Μαραθώνα στην Αθήνα για να ανακοινώσει την νίκη των Αθηναίων εναντίον των Περσών στη μάχη που διεξήχθη εκεί. Πρόλαβε να πει “Νενικήκαμεν” και στη συνέχεια εξαντλημένος έπεσε νεκρός. Μία μεταγενέστερη παράδοση, που όμως δεν μαρτυρείται από τις αρχαίες πηγές, ταυτίζει τον οπλίτη εκείνον με τον Αθηναίο ημεροδρόμο Φειδιππίδη.

Έκτοτε μόνο κατά τη διάρκεια των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων χρησιμοποιήθηκε η συγκεκριμένη διαδρομή. Τότε, που ο ήρωας έγινε Λούης, Σπύρος Λούης όπως είχαμε γράψει στο σχετικό αφιέρωμα στον πρώτο σταρ του ελληνικού αθλητισμού.

Ο μοναδικός προπολεμικός αγώνας και η απόφαση του Απόστολου Νικολαΐδη

Για να επανέρθει η ιδέα της διεξαγωγής ενός αγώνα στην κλασική διαδρομή του Μαραθωνίου πέρασαν πολλά χρόνια. Έπρεπε να φτάσουμε μέχρι το 1938 για να πέσει ξανά η ιδέα στο τραπέζι και να παρθεί η απόφαση της διεξαγωγής ενός αγώνα ο οποίος θα γινόταν μια φορά κάθε δύο χρόνια.

Η ιδέα άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά και αποφασίστηκε ο πρώτος αγώνας να διεξαχθεί στις 8 Οκτωβρίου 1939. Άρχισαν να στέλνονται οι προσκλήσεις, έγινε η παραγγελία των μεταλλίων και του τροπαίου για τον νικητή το οποίο μάλιστα κόστιζε περίπου 100.000 δραχμές.

Στον αγώνα τελικά συμμετείχαν 10 αθλητές από τέσσερις χώρες. Πρώτος νικητής ήταν ο Στέλιος Κυριακίδης ο οποίος με τον Ραγάζον πριν τερματίσει πρώτος μετά από 2 ώρες και 52 λεπτά. Ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος διέκοψε τις επόμενες διοργανώσεις.

Για να επανέρθει στο προσκήνιο χρειάστηκε να περάσουν 16 χρόνια και να έχουμε τη συμβολή της Ομοσπονδίας της Φιλανδίας. Εκείνοι ήταν που εισηγήθηκαν στον ΣΕΓΑΣ το ενδεχόμενο επιστροφής του αγώνα και τελικά το αίτημα τους έγινε δεκτό. Ο τότε πρόεδρος της ελληνικής ομοσπονδίας, Απόστολος Νικολαΐδης, αποφάσισε την επανέναρξη του αγώνα και στις 2 Οκτωβρίου είχαμε τον πρώτο αγώνα.

Το 2002, πολλά χρόνια μετά το ρεκόρ του, ο Μπιλ Άντκοκς βρέθηκε στην Ελλάδα και βραβεύτηκε από τον τότε πρόεδρο του ΣΕΓΑΣ, Βασίλη Σεβαστή.

Το ρεκόρ του Αντκοκς και οι μορφές του αγώνα

Ο Μαραθώνιος διεξαγόταν μία φορά κάθε δύο χρόνια μέχρι το 1965. Το 1967 πάρθηκε μία απόφαση η οποία άλλαξε τη μορφή του αγώνα. Έκτοτε γινόταν κάθε χρόνο με τη συμμετοχή ορισμένων σπουδαίων δρομέων, ενώ υπήρξαν και αλλαγές σχετικά με τον τρόπο κάλυπταν οι αθλητές. Το σημείο εκκίνησης μεταφέρθηκε στην είσοδο του Μαραθώνα και προστέθηκε μια κυκλική διαδρομή 870μ γύρω από τον αρχαίο Τύμβο.

Σταδιακά ο μήνας διεξαγωγής του άλλαξε αυτός και τοποθετήθηκε τον Σεπτέμβριο. Το επίπεδο παρέμενε υψηλό και ένας αγώνας που έγινε το 1969 μνημονεύονταν για πολλά χρόνια. Ο λόγος; Στο Μαραθώνιο της Αθήνας συμμετείχαν οι πέντε πρώτοι της Ολυμπιάδας του 1968 στο Μεξικό. Νικητής αναδείχθηκε ο Βρετανός Μπιλ Άντκοκς με ρεκόρ κλασικής διαδρομής: 2:11.07.2, το οποίο παρέμεινε ακατάρριπτο ως το 2004 που το κατέρριψε ο Ιταλός ολυμπιονίκης Μπαλντίνι με 2:10:55. Παρέμεινε όμως ως ρεκόρ αγώνα.

Στα επόμενα χρόνια έγιναν πολλά πειράματα σχετικά με τη μορφή του αγώνα. Η χούντα τον μετονόμασε σε “ανοικτό Μαραθώνιο”, ενώ μετά την πτώση της άλλαξε και πάλι όνομα σε “Λαϊκός Μαραθώνιος”. Από το 1976 μεγαλώνει ο αριθμός των συμμετοχών από τις χώρες του εξωτερικού και το 1978 για πρώτη φορά έτρεξαν περίπου 1100 αθλητές.

Κάπου εκεί προέκυψε το ενδιαφέρον της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας, ένα ενδιαφέρον το οποίο όπως αποδείχτηκε είχε καθαρά εμπορικούς σκοπούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποιότητας των αθλητών που ερχόταν στη χώρα μας να τρέξουν κάτι που έφερε την τελική ρήξη λίγα χρόνια αργότερα.

Συγκεκριμένα, το 1983 ο Μαραθώνιος περνά αποκλειστικά στα χέρια του ΣΕΓΑΣ και αποφασίζεται ο αγώνας να γίνει προς τιμή του Γρηγόρη Λαμπράκη.

Το ανθρώπινο ποτάμι

Με το πέρασμα των χρόνων στόχος ήταν η διάδοση του αγώνα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Αυτό δεν ήταν εύκολη υπόθεση.

Το Μαραθώνιο Κίνημα έχει αποκτήσει μεγάλη ανάπτυξη, ξεπερνώντας τα στενά αθλητικά όρια του αγωνίσματος. Κάθε μεγάλη πόλη του κόσμου διοργανώνει έναν τουλάχιστον Μαραθώνιο Δρόμο μια φορά το χρόνο. Οι αγώνες Μαραθωνίου σε πολλές χώρες είναι οι μεγαλύτερες ετήσιες διοργανώσεις τους, με βάση τους θεατές και συμμετέχοντες από το εξωτερικό, καθιστώντας τους μοχλούς ανάπτυξης του αθλητικού τουρισμού και εισαγωγής συναλλάγματος για τις χώρες αυτές. Επιπλέον, οι διοργανώσεις αυτές εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια των περασμένων δεκαετιών ως οχήματα συγκέντρωσης χρημάτων και προσφορών για κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και εθελοντικούς σκοπούς.

Από το 2000 και μετά ο ΣΕΓΑΣ μέσα από τις συμφωνίες του με χορηγούς κατάφερε να δώσει νέα ώθηση στον αγώνα. Τα αποτελέσματα άργησαν να φανούν, αλλά πλέον είναι εντυπωσιακά και το μαρτυρά το infographic που ακολουθεί. Σημαντικό ρόλο στην αύξηση των συμμετοχών ήταν η προσθήκη και μικρότερων αποστάσεων, 5 και 10 χλμ, που άνοιξαν τον αγώνα και σε ερασιτέχνες δρομείς.

Τα έσοδα του Μαραθωνίου

Το δεύτερο κομμάτι στο οποίο ο Μαραθώνιος της Αθήνας γιγαντώνεται είναι ο αθλητικός τουρισμός και τα έσοδα που προκύπτουν από αυτόν.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της περσινής διοργάνωσης εκτιμάται ότι από τους ξένους αθλητές που ήρθαν και έτρεξαν καθώς και τους συνοδούς του τα έσοδα ανήλθαν περίπου στα 20 εκατομμύρια ευρώ. Στην προηγούμενη πρόταση το σημαντικότερο κομμάτι αποτελούν οι συνοδοί. Για όσους έρχονται να τρέξουν στον Μαραθώνιο εκτιμάται ότι φέρνουν μαζί τους τουλάχιστον ένα με δύο άτομα κάτι που διπλασιάζει ή τριπλασιάζει τον αριθμό όσων έρχονται στη χώρα μας κατά τη διάρκεια του αγώνα.

Παράλληλα, είναι σημαντικό και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο διεξάγεται ο αγώνας αφού εκείνη την περίοδο δίνει σημαντική ανάσα στην αγορά της Αθήνας και όχι μόνο.

Ο αθλητικός τουρισμός που μπαίνει στη ζωή μας

Ο Μαραθώνιος της Αθήνας αποτελεί μόνο ένα κομμάτι του αθλητικού τουρισμού το οποίο θέλει να εκμεταλλευτεί η Πολιτεία για να δημιουργήσει μία νέα πηγή εσόδων. Η “πίτα” του συγκεκριμένου είδους τουρισμού ολοένα και μεγαλώνει σε παγκόσμια κλίμακα και τα νούμερα προκαλούν ζάλη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες ο συνολικός αριθμός παγκοσμίως που ταξιδεύει για να συμμετάσχει σε κάποιο αθλητικό γεγονός ξεπερνά τα 220 εκατομμύρια, ενώ γενικότερα υπολογίζεται ότι το 25% των τουριστών κατά τη διάρκεια των διακοπών του ασχολείται με ένα σπορ.

Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι περίπου το 10% όσων έρχονται ασχολούνται με τον ενεργό αθλητικό τουρισμό. Τρανό παράδειγμα αποτελεί η Κάλυμνος. Το νησί του Αιγαίου το οποίο οι περισσότεροι από εμάς το γνωρίζουμε για τα σφουγγάρια του αποτελεί πόλο έλξης τουριστών από όλο τον κόσμο για την αναρρίχηση.

Σιγά σιγά γίνονται προσπάθειες ώστε ο αριθμός των ανθρώπων που έρχονται στη χώρα μας για αθλητικό τουρισμό να αυξηθεί με τον Μαραθώνιο της Αθήνας να αποτελεί τον καλύτερο πρεσβευτή. Η Ελλάδα άλλωστε έχει όλες τις κατάλληλες προδιαγραφές ώστε να αποτελέσει έναν επίγειο παράδεισο για όσους ασχολούνται με το συγκεκριμένο κομμάτι του τουρισμού.

Οι κλιματολογικές της συνθήκες σε συνδυασμό με τα όμορφα τοπία αλλά και τη γεωμορφολογία της χώρας μας μπορούν να καλύψουν σε μεγάλο βαθμό τις απαιτήσεις και των πιο απαιτητικών. Το μόνο που μένει είναι να μπορέσει η Ελλάδα να μπει σφήνα σε χώρες που εδώ και χρόνια ασχολούνται με το συγκεκριμένο κομμάτι του τουρισμού όπως είναι η γειτονική Ιταλία.

Πάντως, τα πρώτα δείγματα γραφής είναι εξαιρετικά και άκρως υποσχόμενα σχετικά με το μάλλον.