Παγκόσμιο Κύπελλο: Τι θα συμβεί στην κορυφαία ποδοσφαιρική διοργάνωση αν το Ιράν δεν συμμετάσχει λόγω του πολέμου

Αν η υφήλιος μούδιασε στο άκουσμα της είδησης για την στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (συμπληρώθηκαν ήδη τέσσερα χρόνια εχθροπραξιών) και πάγωσε με τον πόλεμο μεταξύ του Ισραήλ και των παλαιστινιακών οργανώσεων υπό την ηγεσία της Χαμάς που άρχισε τον Οκτώβριο του 2023, τότε το σίγουρο είναι πως εδώ και μερικά 24ώρα βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτου σοκ.

Και αυτό γιατί με τον βομβαρδισμό αρκετών μεγάλων ιρανικών πόλεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αλλά και τη δήλωση-απειλή του Ντόναλντ Τραμπ ότι “ο βομβαρδισμός αναμένεται να διαρκέσει τέσσερις έως πέντε εβδομάδες αν χρειαστεί”, αντιλαμβάνεται πως το χάος είναι…προ των πυλών.

Μέσα μάλιστα σε αυτό το πλήρως ζοφερό σκηνικό που έχει βυθίσει σε προβληματισμό, άγχος, ανασφάλεια και φόβο όλη την ανθρωπότητα, δημιουργείται και μία ιδιαίτερη συνθήκη όσον αφορά στον ποδοσφαιρικό κόσμο, με το Ιράν να έχει πάρει το εισιτήριο για την τελική φάση του Μουντιάλ 2026 που θα λάβει χώρα το ερχόμενο καλοκαίρι στα γήπεδα των ΗΠΑ, Μεξικού και Καναδά και τη συμμετοχή του αυτή τη στιγμή να βρίσκεται στον αέρα.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ήδη απαγορεύσει σε Ιρανούς υπηκόους να ταξιδέψουν σε αμερικανικά εδάφη και μοναδική εξαίρεση αυτή τη στιγμή είναι οι αθλητικές ομάδες, ωστόσο είναι πλέον κάτι παραπάνω από καυτό το ερώτημα το εάν το Ιράν θα εκπροσωπηθεί τελικά στην κορυφαία ποδοσφαιρική εθνική διοργάνωση.

“Μετά από αυτή την επίθεση είναι πολύ δύσκολο να έχουμε ελπίδες για τη συμμετοχή μας στο Παγκόσμιο Κύπελλο”, τόνισε με δηλώσεις του στο Associated Press ο πρόεδρος της ιρανικής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας, Μεχντί Τατζ, ο οποίος παράλληλα πέταξε το μπαλάκι στην FIFA αναφορικά με τη συμμετοχή ή μη της πατρίδας του στο 23o Μουντιάλ της ιστορίας.

Η εθνική Ιράν σε αγώνα κόντρα στην Νότια Κορέα για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026 22026 Vahid Salemi/AP IMAGES

Με δεδομένο πάντως ότι η εθνική Ιράν έχει προγραμματιστεί να δώσει και τα τρία παιχνίδια της στην τελική φάση (7ος όμιλος) στις ΗΠΑ, εναντίον της Νέας Ζηλανδίας (15/6), του Βελγίου (21/6) και της Αιγύπτου (26/6), η περίπτωση μη συμμετοχής της συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες, με την ιστοσελίδα “Athletic” να επιχειρεί με δημοσίευμά της να δώσει απαντήσεις σε όλα τα καυτά ερωτήματα που έχει στην παρούσα φάση το φίλαθλο κοινό αναφορικά με την ποδοσφαιρική ομάδα του Ιράν.

Ιδού οι απαντήσεις που δίνει:

Γιατί να μην πάρει μέρος το Ιράν στο Μουντιάλ; Θα μπορούσε η κυβέρνηση των ΗΠΑ να επιβάλλει τη σχετική απαγόρευση;

• Η μη συμμετοχή του Ιράν θα μπορούσε να υπαγορευτεί από αρκετούς λόγους. Το ίδιο το Ιράν θα μπορούσε να μποϊκοτάρει το Παγκόσμιο Κύπελλο ως απάντηση στις επιθέσεις των ΗΠΑ αλλά και επικαλούμενο λόγους ασφαλείας ενώ και η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να μπλοκάρει τη συμμετοχή των Ιρανών. Αυτή τη στιγμή ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη απαγορεύσει την είσοδο στη χώρα σε ταξιδιώτες από το Ιράν και από άλλες τρεις χώρες που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο, με εξαιρέσεις για “οποιονδήποτε αθλητή ή μέλος αθλητικής ομάδας, συμπεριλαμβανομένων προπονητών, ατόμων που εκτελούν απαραίτητο υποστηρικτικό ρόλο και άμεσων συγγενών, που ταξιδεύουν για το Παγκόσμιο Κύπελλο, τους Ολυμπιακούς Αγώνες ή άλλη μεγάλη αθλητική εκδήλωση”. Το περασμένο φθινόπωρο, πολλοί Ιρανοί αντιπρόσωποι δεν έλαβαν βίζα ενόψει της κλήρωσης του Μουντιάλ τον Δεκέμβριο του 2025 και από τη στιγμή που η FIFA δεν μπόρεσε να παρέμβει στην παραπάνω απόφαση, πιθανότατα δεν θα είναι σε θέση να εμποδίσει τον Αμερικανό πρόεδρο να απαγορεύσει την είσοδο στη χώρα ακόμα και ολόκληρης της ομάδας του Ιράν πριν από την έναρξη του τουρνουά.

Τι θα συμβεί εάν το Ιράν αποσυρθεί;

• Εάν το Ιράν δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να συμμετάσχει, οι κανονισμοί της FIFA δίνουν στην παγκόσμια ποδοσφαιρική αρχή την διακριτική ευχέρεια -βάσει του άρθρου 6 των κανονισμών της- να βρει μία αναπληρώτρια ομάδα ή να προσαρμόσει ανάλογα το τουρνουά. Επομένως, σε περίπτωση που το Ιράν αποσύρει τη συμμετοχή του από την τελική φάση του Μουντιάλ, είτε κατ’ επιλογή του είτε με τη βία, τότε η FIFA θα μπορούσε είτε να ακυρώσει όλους τους αγώνες του Ιράν και να τροποποιήσει τους κανόνες ώστε ο 7ος όμιλος να έχει τρεις ομάδες ή να αντικαταστήσει το Ιράν με άλλη χώρα. Όλα δείχνουν πάντως ότι η απόφαση σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα παρθεί την τελευταία στιγμή λόγω της σχετικής αβεβαιότητας που επικρατεί στην παρούσα φάση.

Ποιες ομάδες θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το Ιράν;

• Η ιδιαίτερη μορφή των προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου στην ασιατική ζώνη, καθιστά την επιλογή αντικαταστάτριας ομάδας ως σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες. Το Ιράν πήρε κατ’ αρχάς την πρόκριση στα τελικά ως επικεφαλής του 1ου ομίλου στον τρίτο προκριματικό γύρο της Ασίας ενώ η δεύτερη χώρα της βαθμολογίας, το Ουζμπεκιστάν, κέρδισε επίσης μία θέση στα τελικά. Όσον αφορά στις ομάδες που κατέλαβαν την 3η και 4η θέση, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ αντίστοιχα πήγαν στον τέταρτο γύρο – όπου το Κατάρ τελικά εξασφάλισε την πρόκριση στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχασαν στα playoffs από το Ιράκ, το οποίο, με αυτή τη νίκη, κέρδισε μια θέση στα διηπειρωτικά playoffs στο Μεξικό, στα τέλη Μαρτίου. Το Ιράκ θα αντιμετωπίσει είτε τη Βολιβία είτε το Σουρινάμ στις 31 Μαρτίου, με μια θέση στο Παγκόσμιο Κύπελλο να διακυβεύεται. Εάν το Ιράκ κερδίσει αυτά τα playoffs, τα ΗΑΕ πιθανότατα θα είναι τα επόμενα στη σειρά ως πιθανοί αντικαταστάτες του Ιράν ενώ αν το Ιράκ χάσει στα playoffs, θα μπορούσαν να επιλεγούν είτε το Ιράκ είτε τα ΗΑΕ. Υπάρχει βέβαια και το σενάριο η FIFA να κοιτάξει εκτός Ασίας και να επιλέξει τον ηττημένο των διηπειρωτικών playoffs (Βολιβία ή Σουρινάμ), με τους κανονισμούς να επιτρέπουν στην παγκόσμια ποδοσφαιρική ομοσπονδία να πάρει όποια απόφαση θέλει.

Υπάρχει προηγούμενο με αντικατάσταση ομάδων σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου για λόγους “ανωτέρας βίας”;

• Δεν υπάρχει αντίστοιχο προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία του ποδοσφαίρου. Η τελευταία φορά που χώρες αποσύρθηκαν από Παγκόσμιο Κύπελλο μετά από προκριματικά ήταν το 1950. Εκείνη τη χρονιά, η Σκωτία και η Τουρκία αποσύρθηκαν πριν από την κλήρωση ενώ η Ινδία και η Γαλλία αποσύρθηκαν μετά από την κλήρωση, με το πρώτο τουρνουά μετά από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο να διεξάγεται έτσι με τη συμμετοχή 13 ομάδων, οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομίλους των τεσσάρων, έναν όμιλο των τριών και έναν όμιλο των δύο ομάδων. Το πιο πρόσφατο “προηγούμενο” αφορά το Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων της FIFA του 2025. Τον περασμένο Μάρτιο, λιγότερο από τρεις μήνες πριν από την έναρξη του νέου τουρνουά, η FIFA απέκλεισε την Λεόν, η οποία είχε προκριθεί, επικαλούμενη παραβίαση των κανονισμών περί πολυϊδιοκτησίας από τον μεξικανικό σύλλογο. Οι εφέσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις αρχές Μαΐου. Όταν το Διαιτητικό Δικαστήριο Αθλητισμού απέρριψε τις εφέσεις, στις 6 Μαΐου, η FIFA – αφού συζήτησε εναλλακτικές προτάσεις για μήνες – ανακοίνωσε ότι η Κλαμπ Αμέρικα (ως η κορυφαία μεξικανική ομάδα) και η Los Angeles FC (ως η ομάδα που έχασε από την Λεόν δύο χρόνια νωρίτερα στον τελικό του CONCACAF) θα αγωνίζονταν σε τελικό στις 31 Μαΐου για την τελευταία θέση στο τουρνουά. Η Los Angeles FC κέρδισε τα playoffs και αντικατέστησε την Λεόν στον 4ο όμιλο. Σε θεωρητικό επίπεδο, η FIFA θα μπορούσε να διοργανώσει παρόμοιους αγώνες playoffs για να αντικαταστήσει το Ιράν αν χρειαστεί, όμως κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά δύσκολο αν απομένουν μόνο λίγες εβδομάδες για την έναρξη της τελικής φάσης (11/6/26).

Θα μπορούσε η επίθεση των ΗΠΑ να θέσει σε κίνδυνο τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου από την χώρα;

• Το σενάριο αυτό φαντάζει μη ρεαλιστικό. Φυσικά και δεν υπάρχει προηγούμενο για μια διοργανώτρια χώρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου να βομβαρδίσει συμμετέχουσα χώρα λιγότερο από τέσσερις μήνες πριν από το τουρνουά, αλλά δεν φαίνεται να υπάρχουν ανησυχίες για την ασφάλεια στην ηπειρωτική χώρα των ΗΠΑ που να προκύπτουν από την συγκεκριμένη πολεμική αντιπαράθεση. Επιπλέον, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια τάση εντός της FIFA ώστε να εξεταστεί το ενδεχόμενο μετατόπισης των αγώνων ενώ δεν υπάρχει κανονισμός που να αναγκάζει την παγκόσμια ποδοσφαιρική ομοσπονδία να δράσει. Επιπλέον, η διεθνής αντίδραση στην επίθεση ήταν ανάμεικτη και σε καμία περίπτωση δεν υπήρχε ομόφωνη καταδίκη που να οδηγούσε σε εκκλήσεις για ένα ευρύ μποϊκοτάζ.

@2025 Vahid Salemi/AP IMAGES