FIFA: Το νέο μοντέλο ανάπτυξης που προωθεί, με περισσότερες διοργανώσεις, ακριβότερα εισιτήρια και εξωτερική χρηματοδότηση

Το παγκόσμιο ποδόσφαιρο βρίσκεται, ίσως, μπροστά στη μεγαλύτερη επιχειρηματική μεταμόρφωση της ιστορίας του.

Ένα εσωτερικό επιχειρηματικό σχέδιο της FIFA, το οποίο αποκάλυψε ο Guardian και έχει ήδη αποσταλεί στις 211 ομοσπονδίες-μέλη της, αποτυπώνει με ασυνήθιστη ειλικρίνεια τον τρόπο με τον οποίο η παγκόσμια συνομοσπονδία σκοπεύει να αυξήσει τα έσοδά της την επόμενη δεκαετία.

Το έγγραφο των 25 σελίδων δεν περιορίζεται στην πρόταση δημιουργίας μιας νέας εταιρείας που θα διαχειρίζεται τα εμπορικά δικαιώματα της FIFA και στην πώληση του 20% αυτής σε επενδυτές. Αποκαλύπτει μια συνολική αλλαγή φιλοσοφίας γύρω από το ίδιο το ποδοσφαιρικό προϊόν.

Η βασική λογική είναι απλή: περισσότερες διοργανώσεις, μεγαλύτερη εμπορική αξιοποίηση, υψηλότερες τιμές και πρόσβαση σε νέα κεφάλαια.

Δεν πρόκειται απλώς για μια οικονομική αναδιάρθρωση. Πρόκειται για ένα σχέδιο που μπορεί να επηρεάσει ακόμα πιο δραστικά το καλεντάρι των ποδοσφαιριστών, τον τρόπο με τον οποίο οι φίλαθλοι θα παρακολουθούν το Παγκόσμιο Κύπελλο, αλλά και τον ίδιο τον χαρακτήρα της FIFA ως διοικητικού οργανισμού.

Η ανάπτυξη περνά μέσα από περισσότερα παιχνίδια

Στην παρουσίαση που συνέταξε η JP Morgan, η αμερικανική τράπεζα που βρισκόταν επίσης πίσω από το αποτυχημένο πραξικόπημα της European Super League πριν από πέντε χρόνια, η αύξηση των μελλοντικών εσόδων συνδέεται ευθέως με την επέκταση του χαρτοφυλακίου των διοργανώσεων. Δεν γίνεται λόγος για εξοικονόμηση πόρων ή για οργανωτικές μεταρρυθμίσεις, αλλά για παραγωγή περισσότερου ποδοσφαίρου.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ο στόχος υπερδιπλασιασμού των παγκόσμιων διοργανώσεων που διοργανώνει η FIFA, από περίπου 200 ετησίως σε 450. Το έγγραφο δεν διευκρινίζει ποιες νέες διοργανώσεις θα δημιουργηθούν ούτε αν ο αριθμός αυτός αφορά αποκλειστικά μεγάλες διοργανώσεις ή και τουρνουά αναπτυξιακών ηλικιών, futsal, beach soccer ή ποδοσφαίρου γυναικών. Ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές: η ανάπτυξη θα προέλθει από περισσότερα προϊόντα προς πώληση.

Η προοπτική αυτή αναμένεται να αναζωπυρώσει τις ήδη έντονες αντιδράσεις των ποδοσφαιριστών και των συλλόγων για τη συνεχή διόγκωση του αγωνιστικού προγράμματος. Τα τελευταία χρόνια οι συγκρούσεις ανάμεσα στη FIFA, τις ευρωπαϊκές λίγκες, τις ομοσπονδίες συλλόγων και τις ενώσεις παικτών έχουν γίνει ολοένα και πιο συχνές, καθώς οι διαθέσιμες ημερομηνίες στο διεθνές καλεντάρι εξαντλούνται.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο παραμένει το μεγαλύτερο εμπορικό όπλο

Η παρουσίαση δεν προτείνει ρητά τη διεξαγωγή του Παγκοσμίου Κυπέλλου κάθε δύο χρόνια.

Ωστόσο, η στρατηγική αύξησης των εσόδων μέσω περισσότερων διοργανώσεων επαναφέρει εμμέσως στο προσκήνιο μια ιδέα που ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, είχε υποστηρίξει πριν από λίγα χρόνια και είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από την UEFA, τις ευρωπαϊκές λίγκες και αρκετές εθνικές ομοσπονδίες.

Το Μουντιάλ εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο εμπορικό περιουσιακό στοιχείο της FIFA. Οποιαδήποτε αύξηση της συχνότητας διεξαγωγής του ή δημιουργία νέων διοργανώσεων αντίστοιχης εμβέλειας θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά την οικονομική εικόνα της συνομοσπονδίας.

Από την ελεύθερη τηλεόραση στις πλατφόρμες

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η αναφορά στην “επέκταση και βελτιστοποίηση της εμπορικής αξιοποίησης των δικαιωμάτων μέσων”. Η διατύπωση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών στον τρόπο διάθεσης των τηλεοπτικών δικαιωμάτων των κορυφαίων διοργανώσεων.

Μέχρι σήμερα, το Παγκόσμιο Κύπελλο αποτελεί στις περισσότερες αγορές γεγονός που προβάλλεται από ελεύθερα τηλεοπτικά δίκτυα, εξασφαλίζοντας τη μέγιστη δυνατή απήχηση.

Ένα μοντέλο μεγαλύτερης συμμετοχής συνδρομητικών υπηρεσιών ή streaming πλατφορμών θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τα έσοδα, αλλά παράλληλα να περιορίσει την ελεύθερη πρόσβαση εκατομμυρίων φιλάθλων.

Δεν πρόκειται ακόμη για ειλημμένη απόφαση, αλλά η κατεύθυνση που περιγράφεται στο επιχειρηματικό σχέδιο δείχνει ότι η FIFA εξετάζει πλέον κάθε διαθέσιμο εμπορικό εργαλείο.

Γιατί χρειάζεται δανεισμό η οικονομικά ισχυρή FIFA;

Ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα που προκύπτει από το έγγραφο αφορά τη χρηματοδότηση μέσω δανεισμού.

Η ίδια η FIFA διαθέτει ταμειακά διαθέσιμα που προσεγγίζουν τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ έχει ήδη εξασφαλίσει περίπου 15 δισεκατομμύρια έσοδα για τον τρέχοντα τετραετή εμπορικό κύκλο.

Υπό αυτές τις συνθήκες, αρκετά στελέχη ομοσπονδιών, σύμφωνα με τον Guardian, διερωτήθηκαν γιατί ένας οργανισμός με τόσο ισχυρή οικονομική θέση χρειάζεται να προσφύγει σε εξωτερικό δανεισμό.

Η απάντηση πιθανότατα βρίσκεται περισσότερο στη λογική των σύγχρονων επενδυτικών κεφαλαίων παρά στις άμεσες χρηματοδοτικές ανάγκες. Η χρήση δανειακών κεφαλαίων επιτρέπει την επιτάχυνση επενδύσεων και την αύξηση της απόδοσης των ιδίων κεφαλαίων, πρακτική ιδιαίτερα διαδεδομένη στον χώρο του private equity.

Η αμφιλεγόμενη σύγκριση με NFL και NBA

Στην προσπάθειά της να αποδείξει ότι η FIFA έχει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, η JP Morgan συγκρίνει τα ετήσια έσοδα της παγκόσμιας συνομοσπονδίας —περίπου 3,6 δισεκατομμύρια δολάρια— με εκείνα του NFL, της Major League Baseball και του NBA.

Η σύγκριση, ωστόσο, έχει δεχθεί ήδη έντονη κριτική.

Οι αμερικανικές λίγκες αποτελούν κλειστά επαγγελματικά πρωταθλήματα, στα οποία τα συνολικά έσοδα προκύπτουν από τη δραστηριότητα των ομάδων τους. Αντίθετα, η FIFA λειτουργεί ως παγκόσμιος διοικητικός οργανισμός, με διαφορετική δομή, διαφορετικές αρμοδιότητες και διαφορετικό οικονομικό μοντέλο.

Η αντιπαραβολή των δύο μεγεθών δημιουργεί εντυπωσιακές διαφορές, χωρίς όμως να πρόκειται για απολύτως συγκρίσιμες οντότητες.

Οι άγνωστοι επενδυτές

Εξίσου αξιοσημείωτη είναι η περιορισμένη πληροφόρηση που παρέχεται στις ομοσπονδίες σχετικά με τους επενδυτές που καλούνται ουσιαστικά να εγκρίνουν.

Παρότι το επιχειρηματικό σχέδιο αναφέρεται στη δημιουργία της νέας εταιρείας και στη διάθεση ποσοστού 20%, δεν παρουσιάζονται αναλυτικά οι συμμετέχοντες επενδυτές, οι προβλεπόμενες αποδόσεις τους, ούτε οι όροι αποεπένδυσης.

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία προβληματισμού που εκφράστηκαν αμέσως μετά την αποστολή του εγγράφου.

Η σιωπή για το ποδόσφαιρο γυναικών

Ίσως η πιο χαρακτηριστική παρατήρηση αφορά όσα δεν περιλαμβάνει το επιχειρηματικό σχέδιο.

Παρά τη δημόσια δέσμευση της FIFA τα τελευταία χρόνια να επενδύσει στην ανάπτυξη του γυναικείου ποδοσφαίρου, στις 25 σελίδες της παρουσίασης δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία αναφορά στο συγκεκριμένο αντικείμενο.

Η απουσία αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο η ανάπτυξη του αθλήματος αποτελεί προτεραιότητα στο νέο επιχειρηματικό μοντέλο ή αν το βάρος δίνεται σχεδόν αποκλειστικά στις διοργανώσεις με τη μεγαλύτερη εμπορική απόδοση.

Μια FIFA που μοιάζει ολοένα περισσότερο με παγκόσμια εταιρεία ψυχαγωγίας

Το έγγραφο που αποκαλύφθηκε δεν σηματοδοτεί ακόμη οριστικές αποφάσεις. Αποτυπώνει, όμως, με σαφήνεια την κατεύθυνση προς την οποία φαίνεται να κινείται η FIFA.

Η λογική της ανάπτυξης δεν βασίζεται πλέον μόνο στην εξάπλωση του ποδοσφαίρου ως αθλήματος, αλλά στη διαρκή αύξηση της εμπορικής αξίας του προϊόντος.

Περισσότερες διοργανώσεις, μεγαλύτερη αξιοποίηση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων, είσοδος ιδιωτικών επενδυτών και χρήση σύγχρονων χρηματοδοτικών εργαλείων συνθέτουν ένα μοντέλο που θυμίζει ολοένα περισσότερο τις μεγάλες παγκόσμιες εταιρείες ψυχαγωγίας παρά έναν παραδοσιακό αθλητικό θεσμό.

Το αν αυτή η στρατηγική θα οδηγήσει σε οικονομική άνθηση χωρίς να αλλοιώσει την ισορροπία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου είναι ένα ερώτημα που δεν θα απαντηθεί στις αίθουσες των επενδυτών, αλλά στα γήπεδα, στα αποδυτήρια και στις εξέδρες.