Ο “αρχιτέκτονας” του αλμυρού νερού

Οι Έλληνες έχουμε τον Σπύρο Λούη και οι Ούγγροι έχουν τον Άλφρεντ Χάγιος! Με την ιστορία του συμβόλου του ουγγρικού αθλητισμού στην επέτειο της διπλής νίκης του, ολοκληρώνουμε το αφιέρωμα στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896.

Ο Άλφρεντ Χάγιος μοίρασε τη ζωή του ανάμεσα στην κολύμβηση και την αρχιτεκτονική. Ένωσε τις δύο αγάπες της ζωής του αρκετές φορές και άφησε κληρονομιά το διάσημο κολυμβητήριο που φέρει το όνομα του στη Βουδαπέστη.

Ο Άλφρεντ Χάγιος αποφάσισε να μάθει να κολυμπάει όταν ήταν 13 ετών. Ο πατέρας του πνίγηκε στον Δούναβη και ο Άλφρεντ σκέφτηκε πως αν βρισκόταν ποτέ στην ίδια θέση, θα έπρεπε να μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του. Πήρε δε με το ζόρι μαζί του και τον μικρότερο αδερφό του, Χένρικ, μετέπειτα χρυσό Ολυμπιονίκη στη σκυταλοδρομία 4×50μ. ελεύθερο στη Μεσολυμπιάδα της Αθήνας το 1906.

Δεν είναι το πραγματικό του όνομα. Ο εβραϊκής καταγωγής Άρνολντ Γκούτμαν άλλαξε το ονοματεπώνυμο του στις αρχές της καριέρας του για να θυμίζει Ούγγρο. Χάγιος στα ουγγρικά είναι ο ναυτικός.

Μια χρονιά πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, ο Άλφρεντ αναδείχθηκε πρωταθλητής Ουγγαρίας και Ευρώπης στα 100μ. ελεύθερο, κατόρθωμα που επανέλαβε το 1896 και εξασφάλισε το παρατσούκλι “το ουγγρικό δελφίνι”.

Ο Άλφρεντ Χάγιος στην Αθήνα

Η αλήθεια είναι βέβαια πως όλοι οι μεγάλοι αθλητές της εποχής διακρίνονταν σε περισσότερα από ένα αθλήματα. Ο Άλφρεντ έπαιζε ποδόσφαιρο και υπήρξε πρωταθλητής Ουγγαρίας στον στίβο (100μ., 400μ. εμπόδια και δισκοβολία). Ωστόσο το καλύτερο άθλημα του ήταν η κολύμβηση και εκεί αποφάσισε να δοκιμάσει τις δυνάμεις του το 1896.

Το 1896 ήταν 18 ετών. Φοιτητής αρχιτεκτονικής στο Πολυτεχνείο της Βουδαπέστης. Όπως ο πρώτος χρυσός Ολυμπιονίκης Τζέιμς Κόνελι ζήτησε άδεια από το Χάρβαρντ για να αγωνιστεί, το ίδιο χρειάστηκε να κάνει και ο Χάγιος από τον πρύτανη του Πολυτεχνείου. Εν αντιθέσει με τον Κόνελι, ο πρύτανης του έδωσε την ευχή και την… κατάρα του.

Έτσι ο Χάγιος ταξίδεψε με το τρένο για την Αθήνα. Και με το λεωφορείο για να φτάσει τον τόπο διεξαγωγής των αγώνων της κολύμβησης. Στο θαλάσσιο στίβο της Μαρίνας Ζέας. Η Αθήνα δεν διέθετε δρόμους εκείνη την εποχή, θα ήταν κάτι παραπάνω από πολυτέλεια να είχε κολυμβητήριο.

Και φυσικά οι Έλληνες κολυμβητές δεν είχαν πλεονέκτημα, αφού κανείς δεν κολυμπούσε εκεί, καθώς υπήρχαν πέτρες στο βυθό. Η θερμοκρασία στο νερό ήταν 13 °C.

Εύκολα ο Χάγιος τερμάτισε πρώτος στα 100μ. ελεύθερο σε ένα λεπτό και 22.2 δευτερόλεπτα. Έγινε ο νεαρότερος Ολυμπιονίκης στην Αθήνα.

Ο Άλφρεντ Χάγιος στους Ολυμπιακούς Αγώνες

Ως ένας προγενέστερος… Μάικλ Φελπς επιχείρησε να κάνει το νταμπλ λίγες ώρες αργότερα: Στα 1.200μ. ελεύθερο. Εκεί έπρεπε να μιμηθεί τον Σπύρο Γιαννιώτη. Η ανοιχτή θάλασσα (δεν) έκανε ντεμπούτο στο ολυμπιακό πρόγραμμα το 2008, αλλά το 1896.

Οι διαγωνιζόμενοι μεταφέρθηκαν με βάρκα στο σημείο εκκίνησης. Στόχος ήταν η ακτή και η… ζωή τους, όπως έγραψε αργότερα ο Χάγιος.

” Κολυμπούσα αργά για να φυλάξω τις δυνάμεις μου και να προφυλάξω το σώμα μου από το κρύο. Το σώμα μου γέμισε βρύα. Δεν είχα χρόνο να τα βγάλω από πάνω μου γιατί πάλευα με τα κύματα. Φοβήθηκα πως θα χαθώ γιατί οι κολοκύθες που χρησιμοποίησαν οι διοργανωτές (για σημαδούρες) γρήγορα βούλιαξαν. Το κρύο νερό ένιωθα ότι θα μου τρυπήσει το στομάχι. Πάγωσα με τη σκέψη για το τι θα μπορούσε να μου είχε συμβεί αν πάθαινα κράμπα. Η θέληση μου να επιζήσω ξεπέρασε την επιθυμία μου να νικήσω”.

Ο Άλφρεντ τερμάτισε σε 18 λεπτά και 22.2 δευτερόλεπτα. Τερμάτισε 2.5 λεπτά πριν από το δεύτερο. Κέρδισε το θαυμασμό του Βασιλιά Γεωργίου ο οποίος τον ρώτησε κατά τη διάρκεια της απονομής που έμαθε να κολυμπάει έτσι. ” Στο νερό” απάντησε στωικά ο Χάγιος.

Στιγμιότυπο από αγώνα στη Μαρίνα Ζέας

Ήταν ένας από τους σταρ των αγώνων. Οι συμπατριώτες του δημοσιογράφοι κατέγραψαν με θαυμασμό τα κατορθώματα του. Σίγουρα τα διάβασε και ο πρύτανης, ο οποίος δεν θέλησε να παραδεχθεί το λάθος που είχε κάνει, όταν ο Άλφρεντ του ζήτησε να συμμετάσχει στους αγώνες.

“Δεν με ενδιαφέρουν τα μετάλλια σου. Με ενδιαφέρει να ακούσω τις απαντήσεις σου στις επόμενες εξετάσεις“, αποκρίθηκε. Ο Χάγιος έγινε σπουδαίος αρχιτέκτοντας και χρόνια αργότερα, το 1924, κατέκτησε το αργυρό μετάλλιο στην αρχιτεκτονική στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού.

Σύμφωνα με τον γαλλικό Τύπο οι Γάλλοι του αρνήθηκαν το χρυσό γιατί δεν ήθελαν να του δώσουν σε ξένο. Αρκετά μοντέρνα κτίρια στη Βουδαπέστη και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ουγγαρίας φέρουν την υπογραφή του. Ελάχιστα διασώζονται.

Το όνομα του Άλφρεντ Χάγιος είναι γνωστό στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο από το κολυμβητήριο στο νησάκι της Μαργαρίτας στο Δούναβη, το οποίο αποτελεί δικό του σχέδιο και φέρει το όνομα του.

Απεβίωσε το 1955. Είναι ο πρώτος εθνικός ήρωας του ουγγρικού αθλητισμού και σημείο αναφοράς για κάθε Ούγγρο που ασχολείται με την κολύμβηση.